Infrastruktura Komentarze Prawo i przetargi
Partnerzy działu
partner-dzialu-logo-blueocean

Zastosowanie formuły PPP przy budowie CPK

Zastosowanie formuły PPP przy budowie CPK Marcin Krakowiak i Magdalena Zabłocka (Praktyka Infrastruktury i Energetyki Domański Zakrzewski Palinka; fot. DZP

O zastosowaniu formuły PPP przy budowie CPK w komentarzu dla uczestników Kongresu Rozwoju Transportu mówi Marcin Krakowiak i Magdalena Zabłocka (Praktyka Infrastruktury i Energetyki Domański Zakrzewski Palinka).

 

Budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego to jeden z flagowych projektów infrastrukturalnych rządu, co do którego  pojawia się wiele pytań m.in. o  strukturę prawną i organizacyjną projektu. Na obecnym etapie nie są znane źródła finansowania tej  inwestycji oraz  możliwości zaangażowania środków publicznych i prywatnych (np. w formule partnerstwa publiczno – prywatnego (PPP). Ze względu na skalę projektu, ograniczenia budżetowe oraz ograniczone możliwości jej sfinansowania ze środków unijnych, warto rozważyć, czy partnerstwo publiczno – prywatne mogłaby stać się dobrym modelem realizacji tego zadania inwestycyjnego.

Strategia rządowa w zakresie PPP

Rządowa „Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju” wskazuje, że jednym z celów rządu jest zachęcenie przedsiębiorców i instytucji finansowych do angażowania środków finansowych projektów inwestycyjnych. Przyjęta w lipcu b.r. „Polityka Rządu w zakresie rozwoju partnerstwa publiczno-prywatnego”, także wskazuje, że budżet państwa nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi do zrealizowania przedsięwzięć w zakresie infrastruktury gospodarczej (np. transport, środowisko, energia) i społecznej (np. zdrowie, edukacja, kultura, sport i turystyka). Niezbędne jest więc większe zaangażowanie środków prywatnych do realizacji inwestycji i świadczenia usług publicznych, w sposób zapewniający osiągnięcie korzyści publicznej (np. zmniejszenia wydatków czy zwiększenia efektywności świadczenia usług publicznych). Model PPP może być istotniejszy w tych obszarach inwestycji, na które nie będzie można pozyskać środków unijnych, a ze względu na ograniczenia budżetowe nie będzie można ich sfinansować ze środków budżetowych.

Co to jest partnerstwo publiczno – prywatne?

Przedmiotem PPP jest dostarczenie i utrzymanie przez umowny okres infrastruktury lub też świadczenie usług połączonych z zarządzaniem udostępnioną infrastrukturą publiczną. Obowiązujące przepisy prawa (to jest ustawa o partnerstwie publiczno – prywatnym oraz ustawa o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi), podkreślają kompleksowy charakter przedsięwzięć PPP (wskazując, że ich przedmiotem może być m.in. projektowanie, finansowanie, budowa (przebudowa), utrzymanie i zarządzanie infrastrukturą lub tylko świadczenie usług i zarządzanie infrastrukturą powierzoną partnerowi prywatnemu.

Jak wynika z doświadczeń światowych (w tym europejskich), istnieje wiele przykładów inwestycji lotniskowych, w ramach których kapitał prywatny został zaangażowany do sfinansowania i realizacji projektów związanych z budową (rozbudową) i utrzymaniem infrastruktury lotniskowej. Przykłady realizacji tych inwestycji w formule PPP są znane np. port lotniczy w Atenach, dwa porty lotnicze w Japonii – Haneda i Sendai, czy lotnisko Toronto Pearson w Kanadzie. Co prawda, te przykłady różnią się sposobem nawiązania współpracy publiczno – prywatnej, czy szczegółowym podziałem ryzyka pomiędzy stronami, jednakże wspólnym mianownikiem jest zaangażowanie kapitału prywatnego w realizację zadań publicznych.

Dla przykładu przy realizacji lotniska w Atenach zastosowano model PPP polegający na przeniesieniu obowiązku wybudowania, sfinansowania i eksploatacji lotniska na podstawie wieloletniej umowy PPP (model Build Own Operate Transfer) przy wykorzystaniu środków unijnych[1].

Regulacje sektorowe, specyfika rynkowa

W zależności od potrzeb strony publicznej, specyfiki regulacji sektorowej w danym kraju, a także szacowanej wartości nakładów finansowych dla danej inwestycji, rozkład zadań i odpowiedzialności pomiędzy stroną publiczną a prywatną może się różnić.  Zapewne w przypadku tak dużej i skomplikowanej inwestycji jak Centralny Port Komunikacyjny, przed podjęciem decyzji o optymalnej formule realizacji przedsięwzięcia, warto rozważyć model PPP oraz zadać sobie kluczowych pytań na temat roli, którą mógłby odrywać  partner prywatny:     (i) czy partner prywatny byłby odpowiedzialny za zorganizowanie finansowania dla całości przedsięwzięcia, czy tylko dla jego elementów (np. tylko dla lotniska, czy dla infrastruktury kolejowej i lotniskowej), (ii) czy partner prywatny będzie mógł wybudować przestrzeń handlową i komercyjną i czerpać z niej korzyści, a także czy będą (i w jakim zakresie) wymagane gwarancje Skarbu Państwa, (iii) czy pomiot prywatny będzie odpowiedzialny tylko za świadczenie prostych usług w zakresie remontów i utrzymania, czy też będzie podmiotem zarządzającym lotniskiem. Warto rozważyć, jaki model wynagrodzenia byłby optymalny w planowanym przedsięwzięciu, tak aby projekt był „bankowalny”, a więc został pozytywnie oceniony i zaakceptowany przez instytucje finansowe, które byłyby zaangażowane w jego realizację. Warto także przeanalizować, jakie byłyby oczekiwania instytucji finansowych, także w zakresie koniecznych zabezpieczeń finansowych projektu.

Zgodnie z zaleceniami wynikającymi z Polityki rządu z zakresu PPP, podmiot publiczny przed przystąpieniem do realizacji inwestycji, niezależnie od wybranej formuły, powinien dokładnie określić zakres projektu, a także zweryfikować wykonalność finansową, prawną i techniczną projektu (przy wsparciu profesjonalnych doradców) oraz przeprowadzić testy rynkowe, które powinny wykazać potencjalną możliwość zaangażowania podmiotu prywatnego, optymalny mechanizm jego wynagradzania oraz podział zadań pomiędzy partnerami. Takie działania mogłyby doprowadzić nie tylko do wypracowania optymalnej formuły zaangażowania partnera prywatnego, ale także potwierdzić, że taki model będzie rynkowy i bankowalny, co będzie mieć szczególne znaczenie ze względu na skalę finansowania projektu, a także zapewnienie efektywności wydatkowania środków publicznych na projekt tej skali.

[1] http://www.irfnet.ch/files-upload/knowledges/PWC_HybridPPPs_2006.pdf