Dzisiaj obchodzimy Święto Wojska Polskiego, w rocznicę zwycięstwa nad armią Rosji bolszewickiej w Bitwie Warszawskiej.
Święto Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ponownie jest obchodzone 15 sierpnia od 1992 roku od 1992 roku. To wtedy Sejm uchwalił ustawę przywracającą ten dzień jako święto polskich żołnierzy.
Ten dzień był świętowany jako święto naszego oręża w II Rzeczypospolitej. 15 sierpnia 1920 roku był bowiem przełomowym dniem Bitwy Warszawskiej. To wtedy oddziały 21 Dywizji Górskiej ruszyły do forsowania rzeki Wieprz pod Kockiem i rozpoczęły w ten sposób kontrofensywę przeciwko bolszewikom. W jej wyniku polska armia rozbiła znajdujące się pod Warszawą wojska rosyjskiego Frontu Zachodniego, którymi dowodził Michaił Tuchaczewski.
Rekonstrukcja Bitwy Warszawskiej (Fot. Urząd Miejskiej w Wołominie)
Bitwa Warszawska przeszła do historii także pod nazwą Cudu nad Wisłą. To dlatego, że bolszewickie siły Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej Rosji Radzieckiej parły do zajęcia Warszawy i całej Polski i wydawało się, że nic nie jest w stanie ich zatrzymać. I że takich sił nie ma polskie wojsko. Cud nad Wisłą jednak się wydarzył, a to zwycięstwo wielu Polaków przypisywało nie tylko kunsztowi wojskowych: głównie Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego (1867 – 1935) i szefa Sztabu Generalnego, gen. Tadeusza Rozwadowskiego (1866-1928) oraz dowódców liniowych. Pokonanie bolszewików wiązano z nadprzyrodzoną interwencją Matki Bożej – 15 sierpnia przypada bowiem uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.
Wojska Tuchaczewskiego zostały rozbite, przez kilka tygodni polscy żołnierze buli w ciągłym natarciu, odnosząc kolejne zwycięstwa. Część żołnierzy Armii Czerwonej nie zdołała się wycofać i uciekła do Prus, unikając pogromu.
Historycy szacują, że w Bitwie Warszawskiej po polskiej stronie polskiej walczyło około 190 tys. żołnierzy. Zginęło w jej trakcie ok. 4,5 tys. z nich, a 22 tys. odniosło rany. Ponadto około 10 tys. uznano za zaginionych.
Siły bolszewickie liczyły nawet 220 tys. ludzi (szacunki są rozbieżne). Straty Armii Czerwonej to około 25 tys. zabitych. Do niewoli dostało się 60 tys. bolszewickich żołnierzy, a 45 tys. internowali Niemcy w Prusach.
Brytyjski dyplomata i pisarz Edgar D’Abernon (1857-1941) nazwał Bitwę Warszawską jedną z osiemnastu przełomowych bitew w historii świata, gdyż Polscy powstrzymali pochód wojsk sowieckich na Zachód i uchronili kontynent przed rozlaniem się bolszewickiej rewolucji.
Walczyli też kolejarze
Bardzo ważną rolę w wojnie 1920 roku i w Cudzie nad Wisłą odegrała też kolej. Armia odrodzonej Polski powołała do życia w 1918 roku wojska kolejowe. Służyli w nich maszyniści, kolejarze pracujący przy utrzymaniu i naprawach taboru, inżynierowie od budownictw kolejowego, a większość stanowili żołnierze zawodowi i poborowi.
Eszelon 8. eskadry wywiadowczej w drodze na front z bolszewikami (Fot. NAC)
W czasie wojny polsko-bolszewickiej ta formacja odpowiadała za utrzymanie i odbudowę infrastruktury kolejowej. Transport szynowy był głównym elementem ówczesnej logistyki wojskowej, gdyż zapewniał szybki przewóz – zwłaszcza na duże odległości -żołnierzy, uzbrojenia, amunicji, żywności, pasz dla koni i innych materiałów niezbędnych do prowadzenia walk. Bez sprawnie działających wojsk kolejowych nie byłoby w praktyce możliwe prowadzenie wojny. Osoby zainteresowane historią wojsk kolejowych mogą zajrzeć do naszych wcześniejszych materiałów, które publikowaliśmy na łamach portalu nakolei.pl.
Gen. Józef Haller i jego sztab zmierzają ku linii walk (Fot. NAC)
Nie można też zapominać o dużej roli, jaką w wojnie z Rosją Radziecką odegrały pociągi pancerne. Również w Bitwie Warszawskiej. Historycy wojskowości zauważają, że użycie pociągów pancernych w tych działaniach wojennych było przykładem innowacyjnego wykorzystania nowoczesnej technologii w wojnie. Pociągi pancerne zapewniały bowiem wojskom wysoką mobilność i przez to bardzo się przydały podczas wojny manewrowej na wielkich obszarach, a takich charakter miały właśnie zmagania Wojska Polskiego z sowieckimi siłami.
Podczas Bitwy Warszawskiej polskie pociągi pancerne walczyły przede wszystkim w okolicach Wołomina i Mińska Mazowieckiego, w kluczowych dniach kontrofensywy.
Schemat wojsk kolejowych w 1919 roku (opracowanie ppłk. Aleksandra Szychowskiego z 1922 r.)