Stacjonujący w Parowozowni Wolsztyn parowóz wyprodukowany w 1921r., Tr5-65 obchodzi w tym roku swoje setne urodziny! Jak zaznacza Parowozownia, to ostatni zachowany parowóz tej serii na świecie, zbudowany w fabryce Orenstein & Koppel w Berlinie.
Najpowszechniejszymi parowozami wśród lokomotyw towarowych były maszyny o 4 osiach napędnych i bez osi tocznej. Wyposażone w przegrzewacz pary posiadały naprawdę dobre właściwości trakcyjne. Niestety, jedyną wadą parowozów tej konstrukcji było ich podwozie – pozbawione prowadzenia osią toczną – ograniczało prędkość konstrukcyjną do 55km/h. “W ramach przebudowy parowóz wyposażono w wózek toczny systemu Bissela z bocznym przesuwem 100 mm na stronę. Wzmocniono i wydłużono ostojnicę, a kocioł został przesunięty do przodu o 720mm i umieszczony 80mm wyżej. Przesunięcie kotła było konieczne dla równomiernego rozłożenia masy parowozu na poszczególne zestawy kołowe. Niezmieniony natomiast pozostał układ napędowy i zestawy napędowe” (źródło: Świat kolei)
Przebudowanie parowozu, wyposażając go w oś toczną przy pozostawieniu niezmienionego kotła, poprawił prowadzenie lokomotywy i zwiększył spokojność biegu. Co w efekcie, pozwoliło na osiąganie większej prędkości do 70km/h.
Kolejne przebudowy parowozu odbywały się aż do 1941 roku, przy okazji napraw okresowych przez zakłady naprawcze kolei państwowych (RAW=Reichsbahnaubesserungswerk), początkowo w Pile (RAW Schneidemuhl), a później także w innych warsztatach.
Polskie Koleje Państwowe
Przebudowane parowozy mogły bez problemu prowadzić pociągi nie tylko towarowe, ale również i pasażerskie. Na przełomie lat 1946/47 Polskie Koleje Państwowe przyjęły aż 66 lokomotyw serii Tr5. Ostatnie egzemplarze wykorzystywane były do 1972 roku w parowozowniach: Legnica, Fosowskie, Racibórz, Nysa i Brochów, ale służy już tylko do pracy pozapociągowej. Po skreśleniu z inwentarza niektóre zostały wykorzystane jako kotły ogrzewcze lub całkowicie zezłomowane.
W Niemczech parowozy te zakończyły pracę pod koniec lat 60, a na PKP został tylko Tr5-65, który jest obecnie jedynym czynnym egzemplarzem tej serii w całej Europie! Po 22 letniej “odstawce” parowóz ten został odbudowany i od 27 czerwca 1994 roku stacjonował w Jaworzynie Śląskiej a obecnie w Wolsztynie. Ostatni raz pod parą był w czerwcu 2010 roku.
Podstawowe dane techniczne parowozów serii Tr5
| Parowóz | Tr5 |
|---|---|
| Układ osi | 1-4-0 |
| Średnica cylindra / skok tłoka | 600/660 mm |
| Średnica kół napędnych | 1350 mm |
| Rozstaw osi skrajnych | 14935 mm |
| Długość parowozu (ze zderzakami) | 18296 mm |
| Ciśnienie w kotle | 1,4 Mpa |
| Powierzchnia rusztu | 2,66 m2 |
| Powierzchnia ogrzewalna kotła | 146,20 m2 |
| Max nacisk osi na szyny | 16,2 t |
| Masa parowozu próżnego | 90,3 t |
| Masa w stanie służbowym (z tendrem) | 120,1 t |
| Siła pociągowa | 10950 kG |
| Moc | 795 kM |
| Prędkość maksymalna | 70 km/h |
| Tender | 17C1 |
| Średnica kół | 1000 mm |
| Pojemność skrzyni wodnej | 16,5 m3 |
| Pojemność skrzyni węglowej | 7,0 t |
| Masa tendra próżnego | 22,0 t |
| Masa w stanie służbowym | 45,5 t |