NaKolei.pl MediotekaDawniej na kolei Najdziwniejsze lokomotywy w historii: pierwsza kolej jednoszynowa [ZDJĘCIA]

Najdziwniejsze lokomotywy w historii: pierwsza kolej jednoszynowa [ZDJĘCIA]

Mateusz Marczewski

Dzisiaj monorail kojarzy się z szybkimi i nowoczesnymi kolejami w krajach Azjatyckich. Jednak pierwszy model kolei jednoszynowej powstał już w 1907 roku i opierał się na wykorzystaniu żyroskopów.

Gyro monorail to jednoszynowy pojazd, który korzysta z efektu żyroskopowego do przezwyciężenia naturalnej skłonności do niestabilności, a więc do utrzymania się w pionie. Napędzana elektrycznością kolej jednoszynowa została wynaleziona przez Louisa Brennana na początku XX wieku. O ile formalnie jest to rzeczywiście monorail, o tyle przypomina to bardziej motocykl w świecie pociągów. Lokomotywa miała koła tylko w jednym rzędzie i poruszała się po pojedynczej szynie.

Brennan zgłosił swój pierwszy patent na kolej jednoszynową już w 1903 roku. Jego pierwszy model demonstracyjny był tylko pudełkiem o wymiarach 762 na 300 mm zawierającym system balansujący. Jednak to wystarczyło, aby Rada Armii w Wielkiej Brytanii zarekomendowała sumę 10 tys.  funtów na rozwój pełnowymiarowego pojazdu. Ta suma została odrzucona przez Departament Finansowy. Armia znalazła jednak 2 tys. funtów z różnych źródeł, aby sfinansować pracę Brennana. W ramach tego budżetu Brennan wyprodukował większy model, o wymiarach 1,83 na 0,46 m, utrzymywany w równowadze przez dwa wirniki żyroskopowe o średnicy 127 mm. Model ten nadal znajduje się w londyńskim Muzeum Nauki.

Tor dla pojazdu został ułożony na terenie domu Brennana w Gillingham, w hrabstwie Kent. Składał się on ze zwykłych rur gazowych ułożonych na drewnianych podkładach, z mostem o długości 15 m, ostrymi zakrętami i pochyłościami. Brennan zademonstrował swój model podczas wykładu dla Royal Society w 1907 r., kiedy to pokazano, że porusza się on tam i z powrotem „na cienkim i smukłym drucie” i „pod doskonałą kontrolą wynalazcy”.

Żyroskopowa kolej jednoszynowa Brennana, pokaz w Gillingham, Kent, 10 listopada 1909 roku.

15 października 1909 roku po raz pierwszy prototyp Brennana przejechał na własnym napędzie. Prototyp przewiózł 32 osoby wokół fabryki. Pojazd miał wymiary 12,2 na 3 m, a dzięki silnikowi benzynowemu o mocy 20 koni mechanicznych (15 kW) osiągał prędkość 35 km/h. Przekładnia była elektryczna, z silnikiem benzynowym napędzającym generator i silnikami elektrycznymi umieszczonymi po obu stronach. Generator ten zasilał również silniki żyroskopowe i sprężarkę powietrza. W tym modelu system wyważania wykorzystywał pneumatyczne serwomechanizmy, zamiast kół ciernych stosowanych we wcześniejszym modelu.

Przejazd z cywilami podczas japońsko-brytyjskiej wystawy w 1910 r., w White City w Londynie.

Prawdziwym publicznym debiutem projektu Brennana była wystawa japońsko-brytyjska w White City w Londynie w 1910 roku. Wówczas jego pojazd jednoszynowy przewiózł 50 pasażerów na raz po okrągłym torze z prędkością 32 km/h. Wśród pasażerów był przyszły premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill! Zainteresowanie było tak duże, że w Anglii i Niemczech zaczęto produkować jednokołowe, stabilizowane żyroskopowo zabawki dla dzieci. Mimo, że monorail był realnym środkiem transportu, nie udało mu się przyciągnąć kolejnych inwestorów i projekt okazał się klapą finansową. Z dwóch zbudowanych pojazdów, jeden został sprzedany jako złom, a drugi był używany jako wiata parkowa do 1930 roku…

Przejazd z cywilami podczas japońsko-brytyjskiej wystawy w 1910 r., w White City w Londynie.

Skomentuj ten artykuł

Podobne artykuły

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Rozumiem Polityka prywatności