NaKolei.pl MediotekaDawniej na kolei 45-lecie Dworca Centralnego – historia stacji Warszawa Centralna [ZDJĘCIA]

45-lecie Dworca Centralnego – historia stacji Warszawa Centralna [ZDJĘCIA]

Mateusz Marczewski
Fot. Wikimedia Commons

W ostatnią sobotę piątego grudnia minęło 45-lecie Dworca Centralnego. Ta stacja kolejowa, której zalążki można datować na XIX wiek, stała się charakterystycznym punktem orientacyjnym warszawskiego krajobrazu w 1975 roku. Tuż po wybudowaniu Dworzec ściągał wycieczki z całego kraju, chcące zobaczyć nowinki technologiczne niespotykane wcześniej w naszym kraju.

Pierwsze pomysły na budowę nowego dworca w Warszawie sięgają jeszcze drugiej połowy XIX wieku. Dotychczasowy dworzec główny, czyli Dworzec Wiedeński (o którym wspomniałem ostatnio TUTAJ), powoli przestawał być adekwatny do stale rosnącego zainteresowania społeczeństwa korzystaniem z kolei. Potrzeba budowy nowego dworca była również uwarunkowana wzrostem liczby mieszkańców Warszawy. Dochodziła do tego stale rozwijająca się siatka połączeń i rosnąca liczba pociągów. W 1925 r. Warszawa liczyła już ponad milion mieszkańców. Zwiększyła się liczba pociągów pasażerskich kursujących do stolicy. Dla porównania, w 1913 roku było ich 200, w 1926 roku 270, żeby w 1936 roku osiągnąć przepustowość 550. pociągów dziennie!

Pierwsze realne „podchody” pod stworzenie Dworca Centralnego rozpoczynają się w okresie międzywojennym. W 1928 roku Ministerstwo Kolei rozpoczęło przygotowania założeń pod budowę nowego obiektu, czego efektem był konkurs architektoniczny 1930 roku. Jego głównym celem było wybór projektanta. Architekt miał opracować projekt nowego dworca, którego perony w założeniu miały być schowane pod ziemią i obsługiwać ruch dalekobieżny oraz podmiejski. Nowy dworzec, w celu zwiększenia jego możliwości obsługi większej liczy pociągów, miał być z założenia dworcem przelotowym. Ogólnie do konkursu zgłoszono 37 projektów dworca. Sąd konkursowy przyznał trzy równorzędne nagrody, z których ostatecznie do realizacji skierowano projekt Czesława Przybylskiego – profesora Politechniki Warszawskiej. W 1931 roku poprawiony projekt został przedstawiony do akceptacji ministerstwa, a następnie zatwierdzony do realizacji.

Budowę dworca rozpoczęto w 1932 roku. W 1938 roku rozpoczęto w ukończonej części dworca odprawę podróżnych. Do połowy 1939 roku dworzec był w końcowym etapie prac wykończeniowych. Niemniej jednak w czerwcu na placu budowy wybuchł pożar, który zniszczył część budowanego założenia. Gwoździem u trumny międzywojennego Dworca Centralnego był wybuch II wojny światowej, podczas której, po powstaniu warszawskim, dworzec został wysadzony w powietrze, natomiast jego zgliszcza zostały rozebrane przez nowego, sowieckiego okupanta… Część peronów podziemnych po remoncie wykorzystano do ruchu kolejowego po budowie nowego dworca Warszawa Śródmieście.

Po wojnie, w nowej, czerwonej rzeczywistości, Dworzec Warszawa Główna był początkiem marzeń o budowie głównego dworca stolicy, które pokrzyżowała wojna. O tym, że powstanie Dworca Centralnego po wojnie było sprawą priorytetową, może świadczyć fakt, że już w 1946 roku Stowarzyszenie Architektów Polskich ogłosiło konkurs, na projekt Dworca Centralnego w Warszawie. Konkurs ten wygrali Arseniusz Romanowicz wraz z Piotrem Szymaniakiem. I choć mogło wydawać się, że sprawy potoczą się po wyborze projektantów dość szybko, to budowa Dworca Centralnego rozpocznie się dopiero w latach 70.!

Sama inwestycja rozpoczęła się we wrześniu 1972 roku i miała skończyć się w 1100 dni. Nie była ta inwestycja łatwa, gdyż wymagała wielkiej mobilizacji sił i środków, co w niewydolnej gospodarce PRL, graniczyło niemal z cudem. W ostatnim etapie inwestycji, żeby zdążyć na czas, robotników wspierało przy budowie dworca także wojsko. Ostatecznie, przypominająca ogromną wiatę bryła o trzech poziomach, została ukończona. Hala główna dworca wniosła się na wysokość 20 metrów, natomiast cały budynek oparto na planie prostokąta o wymiarze 120 na 84 metry. Dworzec pod ziemią, oprócz galerii, mieści cztery perony, każdy o długości 400 metrów. 5 grudnia 1975 roku uroczyście otwarto budynek dworca.

Fot. Wikimedia Commons

Fot. Wikimedia Commons

Kolejne wielkie wydarzenia z historii Dworca Centralnego w Warszawie to modernizacja roku 2010. Zakres kosztującej 47 mln złotych inwestycji obejmował m.in. gruntowne czyszczenie elementów dachu, elewacji i wnętrz, usunięcie oraz wymianę najbardziej zużytych elementów wystroju, wymianę niektórych instalacji technicznych, a także uporządkowanie ładu przestrzennego na terenie i wokół dworca. Ponadto naprawiono neony na zewnątrz budynku oraz uruchomiono zewnętrzną iluminację dworca. Remont Centralnego zakończono na przełomie 2011 i 2012.

W 2015 roku dobudowano na dworcu Warszawa Centralna nową antresolę, którą udostępnioną podróżnym w marcu 2016 roku. Mówiąc o historii dworca po ostatniej istotnej przebudowie, warto jeszcze wspomnieć dwa wydarzenia. Pierwsze z nich miało miejsce 5 stycznia 2019 roku – było to nadanie dworcowi imienia wybitnego polskiego kompozytora – Stanisława Moniuszki (więcej TUTAJ), natomiast 25 lipca 2019 roku dworzec został wpisany do rejestru zabytków!

Fot. Wiki Commons

Skomentuj ten artykuł

 

 

Podobne artykuły

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Akceptuję Polityka prywatności