Prezes Urzędu Transportu Kolejowego zwołał posiedzenie Zespołu zadaniowego ds. monitorowania poziomu bezpieczeństwa sektora kolejowego w Polsce. Po to, aby omówić zdarzenia, do których doszło m.in. w wyniku nieprawidłowego realizowania procesu prowadzenia ruchu kolejowego.
Członkowie zespołu omówili czynniki przyczyniające się do powstawania zdarzeń kolejowych, które polegają na przyjęciu lub wyprawieniu pojazdów kolejowych na tor zajęty lub zamknięty, jeździe pojazdów kolejowych po niewłaściwie ułożonej drodze przebiegu oraz niewłaściwej obsłudze urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Dyskusja dotyczyła m.in. systemowych sposobów przeciwdziałania tego typu zdarzeniom.
Zdecydowana większość zdarzeń (około 96%) jest związana z czynnikiem ludzkim. Oznacza to, że działania profilaktyczne i szkoleniowe powinny być ukierunkowane na ograniczanie błędów ludzkich, w tym na podnoszenie świadomości i kultury bezpieczeństwa – powiedział dr inż. Ignacy Góra, prezes Urzędu Transportu Kolejowego.
Liczba takich zdarzeń wskazuje, że środki kontroli nie są wystarczające, a przewoźnicy i zarządcy infrastruktury nie wyciągają z nich wniosków.
Najwięcej, bo blisko 85%, to zdarzenia (wypadki i incydenty; kat. A/B03 i C43) związane z wyprawieniem, przyjęciem lub jazdą pojazdu kolejowego po niewłaściwie ułożonej, niezabezpieczonej drodze przebiegu. Albo niewłaściwa obsługa urządzeń sterowania ruchem kolejowym.
W większości kategorii tych zdarzeń przeważają incydenty. Natomiast w grupie A/B15 oraz C48 dominują wypadki. To przedwczesne rozwiązanie drogi przebiegu lub uchylenie zamknięcia i przełożenie zwrotnicy pod pojazdem kolejowym. Skutki wypadków tych kategorii w latach 2022–2025 zarówno na liniach, jak i na bocznicach kształtują się podobnie – blisko 98–99% to wykolejenia, natomiast pozostała część to kolizje pojazdów kolejowych.
Najczęstsze przyczyny
Zazwyczaj zdarzenia tego typu wynikają z następujących powodów:
- nieprawidłowa organizacja pracy manewrowej
- nieprawidłowa komunikacja
- realizacja zadań niezgodnie z przepisami
- brak nadzoru i nieuprawnione działanie
- nieprawidłowe wykonanie zadań
- niezabezpieczenie rogatek (otwarte, zbyt późno zamknięte)
- pośpiech, zmęczenie, dekoncentracja
- inne, np. czynniki zewnętrzne i środowiskowe (ograniczona widoczność, warunki pogodowe itp.)
Przyczyny wszystkich tych zdarzeń mają swoje źródła w systemie kolejowym, jednak komisje kolejowe jedynie w trzech przypadkach zidentyfikowały przyczyny systemowe. Wskazuje to na konieczność zwiększenia nadzoru nad pracą komisji kolejowych, w szczególności zapewnienia większej wnikliwości w poszukiwaniu przyczyn zdarzeń kolejowych i formułowaniu adekwatnych wniosków zapobiegawczych.