Samorządy chcą wznowienia ruchu pociągów pasażerskich na linii kolejowej nr 254 Elbląg Zdrój – Braniewo, która jest znana jako Kolej Nadzalewowa.
Spotkanie w tej sprawie odbyło się we Fromborku, gdzie znajduje się jedna ze stacji na linii nr 254. Samorządowcy, przedstawiciele spółek kolejowych oraz eksperci rozmawiali o możliwościach przywrócenia regularnych połączeń na trasie biegnącej wzdłuż Zalewu Wiślanego. I stąd wzięła się popularna nazwa tej linii kolejowej. Pociągi mają wrócić na Kolej Nadzalewową – tak można podsumować oczekiwania lokalnych społeczności i samorządu wojewódzkiego.
Inicjatorem spotkania był Departament Infrastruktury i Geodezji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego. W trakcie wydarzenia Katarzyna Sobiech, wicemarszałek województwa, podkreśliła, że reaktywacja linii ma znaczenie nie tylko dla rozwoju turystyki. Ale również dla przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu mieszkańców regionu. Jej zdaniem powrót pociągów może znacząco poprawić dostępność transportową takich miejscowości jak Frombork, Tolkmicko oraz Braniewo.
Urząd Marszałkowski przedstawił założenia rozwoju kolei regionalnej na Warmii i Mazurach, w tym szczegóły ogłoszonego niedawno przetargu na przewozy w latach 2027-2032. Samorząd postuluje dalszą ekspansję transportu szynowego w województwie warmińsko-mazurskim. I potencjalne włączenie Kolei Nadzalewowej w strategię województwa, która zakłada przywracanie połączeń kolejowych do miast i miasteczek Warmii i Mazur.
20 lat bez pociągów
Linia kolejowa nr 254 przestała pełnić regularne funkcje przewozowe w 2006 roku. Potem czasowo wróciły połączenia kolejowe w wakacyjne weekendy. Ale w 2014 roku PKP Polskie Linie Kolejowe poinformowały o wyłączeniu z ruchu linii kolejowej nr 254 na odcinku Elbląg Zdrój – Braniewo. Zarządca infrastruktury wyjaśniał wówczas, że stało się tak z powodu braku zainteresowania organizacją przewozów. PKP PLK zastrzegały jednocześnie, że możliwe byłoby wznowienie ruchu pociągów na podstawie zawarcia umowy z zainteresowanym przewoźnikiem.
Potem pojawiła się szansa, aby rewitalizacja lk 254 była wpisana do programu kolejowego, ale plany te spaliły na panewce. Natomiast PKP PLK wykonały jedynie w latach 2010-2020 nieduże prace utrzymaniowe infrastruktury Kolei Nadzalewowej. Obecnie na części trasy: Kadyny – Tolkmicko – Frombork funkcjonuje Nadzalewowa Kolej Drezynowa. To około 16-kilometrowy odcinek liczącej łącznie ponad 45 km linii. Natomiast teraz, po niemal dwóch dekadach, samorządy i eksperci dostrzegają realną szansę na wznowienie ruchu pociągów pasażerskich.
Fot. Nadzalewowa Kolej Drezynowa
Kolej nie tylko dla turystów
Podczas dyskusji samorządowcy i eksperci zwracali uwagę, że potencjał Kolei Nadzalewowej wykracza daleko poza walory turystyczne.
Wśród najważniejszych argumentów za reaktywacją wskazano:
- codzienne dojazdy do pracy i szkół – połączenia kolejowe mogłyby odciążyć zatłoczone autobusy kursujące pomiędzy Braniewem a Elblągiem;
- znaczenie dla obronności kraju – poprawa mobilności jednostek zlokalizowanych wzdłuż trasy;
- obsługę przyszłych inwestycji strategicznych – w tym dyskutowanej lokalizacji elektrowni szczytowo-pompowej w gminie Tolkmicko oraz rozwijającego się portu w Elblągu.
Dobre przykłady z Polski i Europy
Eksperci z Instytutu Kolejnictwa oraz Uniwersytetu Gdańskiego przedstawili przykłady skutecznej rewitalizacji linii kolejowych w Niemczech, Czechach oraz na Dolnym Śląsku. Podkreślali, że kluczowe znaczenie dla sukcesu takich projektów ma regularność kursów, odpowiednia częstotliwość połączeń oraz integracja transportu kolejowego z innymi formami mobilności. Reaktywacji kolei powinny towarzyszyć takie działania, jak budowa dróg rowerowych oraz parkingów typu Park&Ride.
Pociągi kursujące po linii Kolei Nadzalewowej można zobaczyć póki co tylko na archiwalnych zdjęciach (fot. Arriva RP).
Samorządy przejmują inicjatywę
Uczestnicy spotkania we Fromborku ustalili, że zrealizują kilka kluczowych kroków, które mają przygotować region do ubiegania się o środki na realizację inwestycji na lin ii nr 254. Na tej liście znajdują się trzy pozycje:
- Nawiązanie bliskiej współpracy Samorządu Województwa Warmińsko – Mazurskiego ze Związkiem Gmin i Powiatów Subregionu Zalewu Wiślanego, reprezentującym wspólne interesy lokalnych samorządów.
- Opracowanie badań i ankiet wśród mieszkańców, aby określić rzeczywiste zapotrzebowanie na przewozy kolejowe.
- Przygotowanie analizy społeczno-gospodarczej, która wskaże znaczenie linii nr 254 dla rozwoju gospodarczego, bezpieczeństwa oraz spójności komunikacyjnej regionu, która mogłaby być podstawą do ubiegania się o środki UE na lata 2028-2034.
Urząd marszałkowski w Olsztynie zwraca uwagę, że proces przywrócenia połączeń kolejowych na linii Nadzalewowej będzie wymagał czasu i znaczących nakładów finansowych. Ale aktualnie pojawiły się najlepsze od lat warunki do przyspieszenia realizacji tego projektu.