Urząd Transportu Kolejowego opublikował szczegółowe sprawozdanie z funkcjonowania rynku transportu kolejowego w 2024 roku. Również na tle Europy.
Obraz polskiej kolei. Rekordowe 407,5 mln pasażerów i niemal 223,5 mln ton przewiezionych ładunków – tak wygląda kolejowy bilans 2024 roku. Podczas gdy przewozy pasażerskie rosną kolejny rok z rzędu, transport towarowy kontynuuje trend spadkowy. To wyraźne zróżnicowanie w rozwoju poszczególnych segmentów rynku.
Najnowsze „Sprawozdanie z funkcjonowania rynku transportu kolejowego w 2024 r.” to kompleksowe opracowanie Urzędu Transportu Kolejowego podsumowuje kluczowe obszary funkcjonowania kolei w Polsce. Prezentuje również nasz rynek na tle innych krajów europejskich.
W sprawozdaniu UTK zamieścił dane, analizy i wnioski na temat m.in. przewozów pasażerskich, towarowych, intermodalnych, a także infrastruktury i taboru. Tegoroczna edycja została rozszerzona o informacje na temat bocznic kolejowych oraz portów morskich. Liczne wykresy i tabele w sposób uporządkowany prezentują kluczowe dane oraz ilustrują najważniejsze trendy w przewozach pasażerskich, towarowych oraz w działalności zarządców infrastruktury.
Rok 2024 możemy ogłosić rokiem sukcesu dla kolei pasażerskiej. Ponad 407,5 mln pasażerów to najlepszy rezultat w XXI wieku. Dotychczasowe dane wskazują, że rok 2025 będzie jeszcze lepszy. To dowód na to, że kolej jest coraz bardziej konkurencyjna wobec innych środków transportu. Tak dynamiczny wzrost popularności kolei nie byłby możliwy bez sprawnych działań organizacyjnych oraz sprzyjających warunków systemowych i finansowych. Kluczowe znaczenie mają ponoszone na kolej nakłady – przez samorządy, budżet państwa i ze środków unijnych – podsumowuje rynek przewozów pasażerskich dr inż. Ignacy Góra, prezes UTK.
W słowie wstępnym do sprawozdania Prezes UTK zwraca jednak uwagę także na sytuację w segmencie przewozów towarowych.
Rok 2024 dla przewoźników towarowych był trudnym okresem wyzwań rynkowych. Tak silna rozbieżność między dwoma segmentami pokazuje, że potrzebne są działania, które wzmocnią całościowy potencjał systemu kolejowego, także w obszarze transportu rzeczy. Przeniesienie większej ilości ładunków z dróg na kolej może okazać się trudne do osiągnięcia, jeśli zabraknie realnych instrumentów systemowego wsparcia” – podkreśla Ignacy Góra.
Pasażerowie na kolei
W 2024 r. z usług kolei w Polsce skorzystało łącznie 407,5 mln osób, co oznacza wzrost o 8,8% w porównaniu z 2023 r. W każdym miesiącu 2024 r. podróż pociągiem wybrało więcej pasażerów niż w tym samym okresie 2023 r. Najwięcej osób pojechało koleją w październiku (36,6 mln), a najmniej w styczniu (31,5 mln).
Rekordowe wartości osiągnęła również praca przewozowa, która wyniosła 28,49 mld pasażerokilometrów (wzrost o 10,2% względem 2023 r.). Podobnie było w przypadku pracy eksploatacyjnej – jej wartość wyniosła niemal 205,6 mln pociągokilometrów (więcej o 7,5% w ujęciu rok do roku). Średnia odległość podróży koleją w 2024 r. to 69,9 km, czyli nieznacznie więcej niż rok wcześniej (69,1 km).
W 2024 r. przeciętny mieszkaniec Polski podróżował koleją niemal 11 razy w ciągu roku. To rekordowa wartość w statystykach UTK. Na tle innych krajów europejskich kolej w Polsce ma nadal znaczny potencjał rozwojowy. W ujęciu regionalnym najczęściej z usług kolei korzystali mieszkańcy województwa pomorskiego (średnio 33 przejazdy rocznie), natomiast najniższy wskaźnik wykorzystania kolei odnotowało województwo podlaskie (2,5).
Które stacje były najpopularniejsze w 2024 r.? Jak wyglądała punktualność pociągów? Które regiony i operatorzy osiągnęli najlepsze wyniki? Odpowiedzi na te pytania również zawiera sprawozdanie.
Przewozy towarowe
W 2024 r. pociągi przewiozły prawie 223,5 mln ton towarów. W porównaniu z 2023 r. oznacza to spadek o 8,1 mln ton (-3,5%). Suma wykonanej pracy przewozowej osiągnęła w 2024 r. niemal 58,3 mld tonokilometrów. Jest to o ponad 3,3 mld tonokilometrów mniej (-5,4%) niż w 2023 r. Wykonana przez pociągi towarowe praca eksploatacyjna wyniosła prawie 82,3 mln pociągokilometrów. To zaś oznacza spadek o 2,1 mln pociągokilometrów (2,5%) względem roku 2023.
Średnia odległość przewozu 1 tony ładunku w 2024 r. wyniosła 260,7 km. To poziom nieznacznie niższy wobec tego z 2023 r. (266 km).
Mimo trudnej sytuacji w przewozach towarów, swoją pozycję odbudowuje transport intermodalny. W 2024 r., po dwóch latach spadków, wartość podstawowych parametrów osiągnęła poziom wyższy niż w rekordowym do tej pory dla transportu intermodalnego roku 2021.
Które grupy towarów uzyskały największe wolumeny w 2024 r.? Jakie kierunki dominowały w komunikacji międzynarodowej? Jak kształtował się udział towarów niebezpiecznych w przewozach? Informacje te można odnaleźć w sprawozdaniu UTK. Pomagają lepiej zrozumieć rynek kolejowy i jego dynamikę.
Jeszcze więcej ciekawych danych
Obraz polskiej kolei. Rok 2024 to nie tylko zmiany w przewozach, ale także istotne informacje o zapleczu technicznym i organizacyjnym kolei. W sprawozdaniu znalazły się także informacje związane z infrastrukturą i taborem, specyfiką zatrudnienia w branży, jak również z sytuacją finansową rynku. Nie zabrakło rozdziału poświęconego ekokolei, który podkreśla środowiskowe korzyści wynikające z wykorzystania transportu kolejowego zarówno dla przewozu osób, jak i towarów.
Coroczne „Sprawozdanie z funkcjonowania rynku kolejowego” opracowywane jest na podstawie danych przekazywanych do Urzędu Transportu Kolejowego przez podmioty działające na rynku kolejowym. Dokument ten stanowi nie tylko uzupełnienie oraz rozwinięcie bieżących statystyk, analiz i publikacji UTK, lecz także kompleksowe i skondensowane zestawienie najważniejszych danych za rok 2024. Obowiązek publikacji raportu do 31 lipca wynika z Art. 15b ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Prezes UTK publikuje takie opracowania od 2011 r. Sprawozdania są cennym źródłem wiedzy o stanie i kierunkach rozwoju rynku transportu kolejowego w Polsce.
Szczegółowe dane dostępne są na stronie dane.utk.gov.pl.