Ministerstwo Infrastruktury zebrało uwagi w konsultacjach projektu uchwały Rady Ministrów, w sprawie wieloletniego programu określającego zasady utrzymania infrastruktury kolejowej. Do treści dokumentu, opublikowanego pod nazwą „Rządowy Program wsparcia zadań zarządców infrastruktury kolejowej, w tym w zakresie utrzymania i remontów, do 2028 roku” swoje sugestie i propozycje zgłosiły m.in. organizacje branżowe.
Fundacja ProKolej przygotowała zestaw uwag obejmujących nie tylko kwestie techniczne, ale również i ekonomiczne. W stanowisku odniesiono się m.in. do kwestii prognozy kosztów i przychodów PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., w tym również możliwości obniżenia cennika i zastąpienia wpływów od przewoźników nowymi źródłami finansowania.
Zgodnie z regulacjami europejskimi, jedną z podstawowych funkcji programów utrzymaniowych jest zagwarantowanie odpowiedniej jakości usług infrastrukturalnych. Dlatego szczególnie starannie przyglądaliśmy się relacjom zarządca infrastruktury – przewoźnicy. To co zwróciło naszą uwagę to mało ambitne wskaźniki efektywności i brak zachęt do obniżania stawek dostępu – wyjaśnia dr Jakub Majewski, prezes Fundacji ProKolej.
W tym zakresie w stanowisku przesłanym do Ministerstwa Infrastruktury zaznaczono, że podobnie jak w obowiązującym obecnie dokumencie, również i w projekcie przedstawionym do konsultacji brakuje modelu ekonomicznego, określającego aspekt finansowania działalności narodowego zarządcy infrastruktury kolejowej. Zaproponowane budżety nie zostały uzupełnione o projekt cennika i informacje o prognozowanej pracy eksploatacyjnej. W rezultacie nie wiadomo, czy rosnące przychody PKP PLK S.A. wynikają ze wzrostu pracy eksploatacyjnej, czy może z planowanego podniesienia stawek dostępu do infrastruktury.
W konsekwencji uwag odnoszących się do efektywności i systemowej redukcji stawek dostępu do infrastruktury kolejowej Fundacja zaproponowała, żeby listę celów programu utrzymaniowego uzupełnić o nową pozycję obejmującą „Redukcję opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej”. Postulat ten pomógłby podnieć konkurencyjność cenową usług kolei i zredukować presję kosztową na ceny biletów i frachtu.
W stanowisku Fundacji znalazła się również propozycja wskazująca skąd można wziąć na ten cel środki.
Trzeba wyrównać warunki funkcjonowania obu gałęzi transportu lądowego poprzez ujednolicenie zasad finansowania Krajowego Funduszu Drogowego i Krajowego Funduszu Kolejowego. Wystarczy, wzorując się na Ustawie o autostradach płatnych oraz o KFD, odblokować brakujące źródła finansowe i zapewnić stabilny strumień środków z refundacji projektów unijnych oraz dotacji i pożyczek z budżetu państwa.
Zdaniem organizacji opisane rozwiązanie umożliwiłoby zaciąganie kredytów, pożyczek i emisję obligacji z przeznaczeniem na finansowanie inwestycji realizowanych w ramach programów wieloletnich – zwłaszcza w okresach oczekiwania na środki unijne. Co więcej, zaproponowano również żeby docelowo listę uzupełnić o środki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, przeznaczane na przeciwdziałanie zmianom klimatycznym oraz środki pochodzące z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji.