PKP SKM w Trójmieście przejdzie na pewno w ręce samorządów. Waży się jednak koncepcja usamorządowienia aglomeracyjnego przewoźnika. I dlatego przedłużają się prace nad nowelizacją ustawy kolejowej.
Trójmiejska kolej będzie na pewno samorządowa. Proces przekształcenia PKP SKM w spółkę samorządową ruszył w sierpniu 2025 roku, gdy Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Zakładał on, że Skarb Państwa odkupi pakiet udziałów PKP SKM, który należy do PKP S.A. (około 66%) i przekaże go bezpłatnie samorządowi województwa pomorskiego. Wówczas województwo byłoby dominującym udziałowcem kolejowej spółki (76%), a w strukturze właścicielskiej pozostałyby inne samorządy: Gdańsk, Gdynia, Sopot, Pruszcz Gdański oraz Rumia. Nominalna wartość pakietu PKP S.A. przekracza 111 mln zł, ale konieczna jest rynkowa ich wycena.
Minął więc rok od ogłoszenia projektu ustaw w sprawie PKP SKM, więc zasadne stało się pytanie o to, czy projekt jest nadal aktualny? Czy też może rząd odstąpił od planu oddania samorządom pełni władzy nad trójmiejskim przewoźnikiem kolejowym?
Uwagi pod lupą ministerstwa
Trójmiejska kolej będzie na pewno samorządowa. Resort infrastruktury zapewniam bowiem, że nie poniechał planów przekazania w ręce samorządów PKP SKM. Anna Szumańska, rzecznik prasowy Ministerstwa Infrastruktury, wyjaśniła w odpowiedzi na pytania portalu Nakolei.pl, że usamorządowienie spółki PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście wymaga przeprowadzenia szeregu działań po stronie interesariuszy tego projektu. W tym nowelizacji przepisów ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”. Okazuje się, że resort otrzymał szereg uwag, propozycji zmian do projektu nowelizacji ustawy. Dotyczą one w największym stopniu fundamentalnych spraw związanych z procesem zmian właścicielskich w spółce. Koncepcja wpisana do projektu nowelizacji ustawy nie musi być ostateczna.
W związku z uwagami zgłoszonymi do projektu nowelizacji tej ustawy w toku uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych, w tym uwagami o charakterze systemowym, trwają analizy pod kątem możliwości i sposobu ich uwzględnienia. Proces jest w toku i na obecnym etapie nie została przesądzona ostateczna formuła realizacji procesu usamorządowienia PKP SKM w Trójmieście – wyjaśniła Anna Szumańska, rzecznik prasowy Ministerstwa Infrastruktury.
Kilka miesięcy do finału?
Roboczy harmonogram przewiduje, że zakończenie procesu zmian właścicielskich w PKP SKM nastąpi pierwszym kwartale 2027 roku. Ale Departament Rozwoju Gospodarczego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego zastrzega, że nie jest to sztywna, gwarantowana data. Zaś termin zawarcia umowy zależy od uzgodnienia ostatecznej formuły przejęcia udziałów, warunków finansowych oraz przeprowadzenia wymaganych procedur prawnych i właścicielskich.
UMWP cały czas prowadzi rozmowy z Ministerstwem Infrastruktury oraz z PKP S.A. na temat PKP Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście. Samorząd Pomorza przyznaje, że w toku tych rozmów omawiane są różne możliwe formuły przeprowadzenia zmian właścicielskich. Jednak na razie samorząd nie chce zdradzać szczegółów. Punktem wyjścia jest koncepcja zapisana w pierwotnym projekcie nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Czyli Skarb Państwa odkupuje udziały PKP SKM od PKP S.A., a następnie nieodpłatnie przekazuje je Województwu Pomorskiemu.
Równolegle analizowane są także inne warianty pozwalające Województwu uzyskać większościowy udział w spółce. Ostateczna formuła procesu nie została jeszcze przesądzona – informuje Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego.
Nieoficjalnie pojawiły się doniesienia, że stan gry zmieniła ustawa o powołaniu metropolii pomorskiej. Będzie ona skupiała Trójmiasto i gminy sąsiednie. A to mieszkańcy metropolii są głównymi klientami PKP SKM w Trójmieście. Dlatego Gdańsk, Gdynia, Sopot i inne miasta – wedle tych projektów – powinny uzyskać większy pakiet udziałów w spółce. Być może nawet większościowy. Wzorem dla części ekspertów jest SKM Warszawa, która w całości podlega samorządowi stolicy.
Urząd marszałkowski w Gdańsku nie traktuje jednak powstania metropolii pomorskiej jako przyczyny przedłużania się procesu zmian właścicielskich w PKP SKM. Znacznie powołania nowej jednostki jest istotne z punktu widzenia organizacji komunikacji kolejowej na Pomorzu.
Ustawa metropolitalna będzie miała jednak znaczenie dla docelowego modelu organizacji, integracji i finansowania publicznego transportu zbiorowego na obszarze metropolii. Z tego względu oba procesy, choć formalnie odrębne, powinny być ze sobą koordynowane – uważa Departament Rozwoju Gospodarczego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.
Wygrywa ekonomia
Ministerstwo Infrastruktury od początku przekonuje, że oddania PKP SKM w ręce samorządów jest konieczne dla dalszego funkcjonowania przewoźnika. Urząd marszałkowski i inni samorządowi udziałowcy mają bowiem większe możliwości wsparcia finansowego rozwoju PKP SKM niż państwo. Województwo już dotąd zainwestowało setki milionów złotych w tabor, który przekazało PKP SKM w użytkowanie. I ten proces w kolejnych latach będzie mogło kontynuować w jeszcze większym zakresie jako właściciel spółki.