Urząd Transportu Kolejowego przypomina studentom: wraz z początkiem roku akademickiego warto przedłużyć ważność legitymacji studenckich. Jest na to czas do 31 października.
UTK podkreśla, że hologramu, który przedłuża ważność legitymacji, nie zastąpią w podróży żadne inne dokumenty, nawet zaświadczenia o statusie studenta. Studenci muszą zadbać o nowy hologram co semestr, aby korzystać z tańszych podróży pociągami.
Zniżki na bilety kolejowe, które przysługują studentom, to ulgi ustawowe. Różnicę pomiędzy ceną biletu ulgowego a normalnego pokrywa budżet państwa. Ustawodawca określił zamknięty katalog dokumentów, które uprawniają podróżnych do korzystania z poszczególnych ulg ustawowych. Przewoźnicy są zobowiązani weryfikować w trakcie kontroli w pociągach, czy podróżujący na podstawie biletów ulgowych mają odpowiedni dokument. Przepisy stanowią, że dla osób, które się uczą, są to wyłącznie:
- dla ulgi szkolnej – ważna legitymacja szkolna;
- dla ulgi studenckiej – ważna legitymacja studencka.
Gdy pracownicy dziekanatu przedłużają ważność legitymacji studenckiej, nowy termin ważności pojawia się również w systemie mObywatel. Dzięki temu można korzystać z mLegitymacji studenckiej w smartfonie – o ile uczelnia przystąpiła do tej usługi cyfrowej.
UTK podkreśla, że podczas kontroli biletów studentów przewoźnik nie może honorować innych dokumentów. Wszelkie odstępstwa oznaczałyby naruszenie prawa. To samo dotyczy różnego rodzaju nieautoryzowanych wersji legitymacji – kopii czy zdjęć. Ważny jest wyłącznie ich oryginał.
Uczelnia może wydawać zaświadczenia o statusie studenta, jednak dokumenty te nie są potwierdzeniem prawa do ulgowych przejazdów koleją. Potwierdzeniem prawa do zniżki kolejowej nie jest również zaświadczenie z policji o utracie dokumentów. Na podstawie zaświadczeń nie można jechać pociągiem z biletem ulgowym.
Konsekwencje nieważnej legitymacji
Jeśli podróżny okaże w pociągu bilet ulgowy bez ważnej legitymacji szkolnej lub studenckiej (bez odpowiedniego hologramu, który przedłuża jej ważność), oznacza to w praktyce, że przejazd odbywa się bez dokumentu uprawniającego do ulgi. W takim przypadku, zgodnie z przepisami prawa przewozowego, kontroler może wystawić bilet na przejazd według obowiązującej taryfy i odległości przejazdu wraz z opłatą dodatkową określoną w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury lub – jeżeli podróżny nie może pokryć takiej kwoty „od ręki” – wezwanie do zapłaty z odroczonym terminem płatności.
Opłata dodatkowa Z tytułu braku legitymacji jest jednak dotkliwa. Wynosi bowiem 40-krotność ceny najtańszego biletu jednorazowego normalnego określonego w taryfie przewoźnika.
Można obniżyć karę
Student może jednak zminimalizować konsekwencje braku ważnej legitymacji. Prawo przewozowe przewiduje zwrócenie przez przewoźnika opłaty dodatkowej (lub umorzenie w przypadku wystawionego wezwania do zapłaty) naliczonej podróżnemu, który nie okazał kontrolerowi ważnego dokumentu uprawniającego go do ulgi wskazanej na bilecie, jeżeli podróżny udokumentuje swoje prawo do ulgi w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia przewozu. Jak to zrobić?
Gdy otrzymałeś wezwanie do zapłaty:
- złóż do przewoźnika pisemną reklamację, która jest odwołaniem od wezwania do zapłaty – poproś w niej o umorzenie opłaty dodatkowej naliczonej z powodu braku ważnego dokumentu do ulgi;
- podaj w reklamacji numer wezwania do zapłaty lub załącz jego kopię;
- załącz uwierzytelnioną kopię ważnej legitymacji (już po przedłużeniu jej ważności);
- wpłać przewoźnikowi opłatę manipulacyjną i dołącz potwierdzający ten fakt dokument (np. potwierdzenie nadania przelewu).
Gdy zapłaciłeś za bilet z opłatą dodatkową:
- złóż do przewoźnika pisemną reklamację i poproś w niej o zwrot należności za pierwotny niewykorzystany bilet ulgowy i umorzenie opłaty dodatkowej doliczonej do nowego biletu;
- załącz do reklamacji kopie obu biletów – zachowaj ich oryginały do zakończenia procesu reklamacyjnego;
- załącz uwierzytelnioną kopię ważnej legitymacji (już po przedłużeniu jej ważności);
- od zwracanych należności przewoźnik potrąci opłatę manipulacyjną.
Urząd Transportu Kolejowego zwraca też uwagę na to, iż uwierzytelnić legitymację może tylko jej wystawca (uczelnia), notariusz lub kasjer przyjmujący reklamację.
Zgodnie z przepisami opłata manipulacyjna odpowiada kosztom ponoszonym przez przewoźnika lub organizatora transportu, które są związane z rozpatrywaniem sprawy reklamacyjnej. Nie może to być kwota wyższa niż 10% pełnej opłaty dodatkowej doliczanej za brak ważnego dokumentu przewozowego. Jej wysokość jest zazwyczaj podana na druku wezwania do zapłaty. Znajdziesz ją także w cenniku usług przewozowych danego przewoźnika.
Legitymacja ISIC
Międzynarodowa legitymacja studencka ISIC uprawnia wyłącznie studiujących za granicą do ulgowych przejazdów polską koleją. Jeśli tudent chce skorzystać z tej ulgi, musisz spełnić dodatkowo jeden z trzech warunków:
- posiadać polskie obywatelstwo;
- być obywatelem Unii Europejskiej i posiadać prawo stałego pobytu w Polsce;
- być członkiem rodziny obywatela Unii Europejskiej oraz posiadać prawo stałego pobytu w Polsce.
Studenci polskich uczelni muszą pamiętać, że ISIC nie jest zamiennikiem polskiej legitymacji studenckiej. Z ulgi nie skorzystają też studenci zagraniczni, którzy nie są polskimi obywatelami lub nie mieszkają w Polsce.
Legitymacja ISIC uprawnia do korzystania z ustawowej ulgi studenckiej (51%) podczas przejazdu koleją w Polsce wyłącznie osoby, które studiują zagranicą.
Kto odpowiada za ulgi ustawowe?
Urząd Transportu Kolejowego nie tworzy regulacji dotyczących ulg ustawowych w transporcie publicznym i wymaganych do nich dokumentów.
UTK nie wydaje także opinii prawnych na temat tych przepisów, indywidualnych interpretacji oraz nie ocenia zasadności skorzystania z uprawnień do ulgowych przejazdów w konkretnych sprawach.
Ministerstwo Infrastruktury jest właściwym merytorycznie organem odpowiedzialnym za ten obszar. Dane kontaktowe są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury.