Ministerstwo Infrastruktury pracuje nad powołaniem Krajowego Zarządu Transportu. Jednym z głównych zadań KZT będzie organizowanie międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych przewozów pasażerskich. Funkcję KZT będzie pełnić najpewniej Centrum Unijnych Projektów Transportowych.
Rola Krajowego Zarządu Transportu będzie kluczowa w trakcie prowadzenia postępowań przetargowych na świadczenie kojowych dalekobieżnych przewozów pasażerskich w ramach PSC (Public Service Contract). Po 2030 roku rynek kolejowy doświadczy pełnej liberalizacji i KZT pomoże ministerstwu w wyborze przewoźników. PKP Intercity podejmie rywalizację o kontrakty na takiej samej zasadzie jak inne spółki kolejowe, polskie i zagraniczne.
Posłowie pytają o PSC
Sprawę liberalizacji rynku kolejowego i przetargów w ramach PSC, poruszyli posłowie PiS w interpelacji do ministra infrastruktury. Andrzej Adamczyk, Mariusz Błaszczak, Tomasz Moskal i Dariusz Stefaniuk zapytali ministra o plany przetargowe na świadczenie międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozów pasażerskich po 2030 roku. Parlamentarzystów zaniepokoiło ryzyko korupcji podczas postępowań przetargowych. Ich zdaniem takie niebezpieczeństwo rośnie w związku z tym, że w przetargu będą mogli wziąć udział przewoźnicy z innych krajów Unii Europejskiej, np. z Niemiec. Ich zdaniem resort lekceważy to zagrożenie, gdyż pomija kwestię objęcia przetargu osłoną ze strony CBA.
W interpelacji posłowie postawili szereg pytań. Chcieli się m.in. dowiedzieć, kiedy Ministerstwo Infrastruktury planuje ogłoszenie przetargu na usługi przewozowe koleją w ramach PSC. I czy resort ogłosi jedno postępowanie, które obejmie całe terytorium Polski, czy też podzieli zamówienie na części. Posłowie PiS zapytali także o to, czy zespół, który pracuje nad przygotowaniem przetargu na usługi PSC po 2030 roku, ma osłonę tarczy antykorupcyjnej CBA. I jakie kroki podejmie ministerstwo, aby zapewnić transparentność i uczciwość procesu przetargowego.
Przetarg za dwa lata
Resort infrastruktury odpowiada, że przetarg jest konieczny, gdyż umowa PSC z PKP Intercity wygaśnie wraz z końcem rocznego rozkładu jazdy 2029/2030. Przetarg ten zaś, zgodnie z prawem unijnym, będzie otwarty.
Już wiadomo, że ministerstwo planuje dokonanie podziału zamówienia na pakiety przetargowe, których kształt i zakres będzie przedmiotem dalszych analiz. Chodzi o to, aby w każdym pakiecie mógł wystartować więcej niż jeden oferent.
Ministerstwo Infrastruktury podaje, że ogłoszenie przetargu/przetargów o świadczenie dalekobieżnych kolejowych przewozów pasażerskich zostało wstępnie zaplanowane na III kwartał 2027 r. I najpóźniej rok przed rozpoczęciem procedury przetargowej opublikowane zostanie ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej o zamiarze udzielenia zamówienia prowadzącego do zawarcia umowy PSC.
Natomiast procedura konkurencyjnego przetargu musi być otwarta dla wszystkich podmiotów, sprawiedliwa i zgodna z zasadami przejrzystości i niedyskryminacji. Dlatego procedura przetargowa będzie przygotowana i prowadzona zgodnie z wymogami prawa krajowego i unijnego – argumentuje wiceminister infrastruktury Piotr Malepszak, w odpowiedzi na interpelację.
Malepszak wyjaśnił, że w celu prawidłowego przygotowania się do przetargów resort infrastruktury koordynuje aktualnie prace w zakresie konsultacji branżowych i z regionami. Na przykład w ramach Horyzontalnego Rozkładu Jazdy Pociągów. Celem konsultacji jest poznanie możliwości i oczekiwań rynku kolejowego. I będą one ważnym źródłem informacji przy opracowywaniu szczegółowych kryteriów oceny ofert oraz wymagań formalnych dla firm startujących w przetargu na przewozy dalekobieżne.
Ministerstwo powoła KZT
Piotr Malepszak poinformował, że ze względu na złożoność materii, resort infrastruktury prowadzi działania w celu powołania nowej struktury. Chodzi o Krajowy Zarząd Transportu (KZT), która zapewni wsparcie merytoryczne oraz operacyjne dla ministerstwa „w zakresie organizacji i nadzoru nad transportem zbiorowym w międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych przewozach pasażerskich”. I ta nowa jednostka byłaby odpowiedzialna za wsparcie procesu planowania, organizacji i zarządzania publicznym transportem zbiorowym w związku z planowaną liberalizacją rynku kolejowego po 2030 r.
Biorąc pod uwagę zdolność do organizacji i realizacji zadań ww. struktury, do pełnienia funkcji KZT wybrane zostało Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT). (…) Aktualnie prowadzone są prace organizacyjno-legislacyjne w zakresie docelowej struktury KZT. Dlatego, przetargi będą przygotowywane i przeprowadzane przez KZT, obecne CUPT, we współpracy z ministrem właściwym ds. transportu – wyjaśnił Piotr Malepszak.
Wiceminister zapowiedział, że KZT przeprowadzi konsultacje przed zakończeniem prac nad dokumentacją przetargową, m.in. m. in. z potencjalnymi przewoźnikami i marszałkami województw.
Co z osłoną CBA
Odpowiedź wiceministra Malepszaka nie rozwiała obaw posłów PiS. Krytykują oni zwłaszcza to, że przetarg na przewozy kolejowe nie ma osłony antykorupcyjnej.
Przetarg na miliardy złotych bez osłony antykorupcyjnej to zaproszenie do nadużyć! Rząd lekceważy uczciwość procesu i potrzeby pasażerów. Osłona antykorupcyjna jest niezbędna, by chronić przetarg przed manipulacjami, zwłaszcza gdy startują zagraniczni przewoźnicy z Niemiec czy innych krajów UE. Bez niej ryzykujemy korupcję i faworyzowanie obcych firm – twierdzi poseł Michał Moskal.
Ponadto Moskal krytykuje ministerstwo, że nie wyjaśniło, jak zapewni udział polskich przewoźników w przetargach, co jest ignorowaniem firm transportowych. Poseł PiS wskazuje ponadto na brak danych resortu o wpływie liberalizacji na ceny biletów. Krytykuje również brak informacji o tym, jak rząd zapewni dostępność przewozów kolejowych w regionach wykluczonych komunikacyjnie.