Polskie Koleje Państwowe S.A. przekazały plac budowy wykonawcy, który odnowi dworzec w Oławie (Dolny Śląsk). Prace remontowe ruszają dokładnie 184 lata po położeniu kamienia węgielnego pod budynek. Dworzec w Oławie jest obecnie najstarszym czynnym dworcem kolejowym w Polsce.
Stacja PKP Oława leży na linii kolejowej Wrocław – Opole. Obsługuje pasażerów pociągów dalekobieżnych PKP Intercity poruszających się m.in. na trasach z Wrocławia, Przemyśla czy Zakopanego do Warszawy, Ustki, Lublina oraz Kołobrzegu. Na stację wjeżdżają także pociągi POLREGIO do Brzegu, Raciborza oraz Gliwic i Kędzierzyna-Koźla. Zgodnie z danymi Urzędu Transportu Kolejowego w 2023 roku stacja w Oławie obsługiwała średnio 3,3 tys. pasażerów na dobę i 79 pociągów.
Kamień węgielny pod budynek dworca kolejowego w Oławie położono 6 czerwca 1841 r.. Gotowy obiekt otworzył swoje podwoje 21 maja 1842 r. Najstarszy budynek dworca powstał w panującym wówczas w budownictwie kolejowym na jego wczesnym etapie rozwoju stylu neorenesansowym. Najprawdopodobniej jeszcze w końcu lat 50. XIX w. do północno-zachodniego szczytu budynku robotnicy dobudowali trójosiowy pawilon drugiej poczekalni. Był to rezultat wprowadzenia na Kolei Górnośląskiej IV klasy i gwałtownego wzrostu liczby pasażerów.
W 1884 roku do nowej części dworca stanęła krótka wiata peronowa na żeliwnych kolumnach i o stalowej, nitowanej konstrukcji kratowej, która wspierała drewniany dach. Prawdopodobnie na przełomie wieków kolejarze przedłużyli wiatę na długość całego dworca.
Co ciekawe, zainteresowanie budową i otwarciem pierwszej na Śląsku kolei użytku publicznego było tak wielkie, że właściciele gruntów rolnych przyległych do stacji w Oławie skarżyli się na szkody w uprawach, które wyrządzili ciekawscy. Pierwszym pociągiem specjalnym 21 maja 1842 r. przyjechało do Oławy 400 pasażerów – zaproszonych gości. W składzie pociągu był odkryty wagon z orkiestrą. Kolejarze udekorowali zarówno pociąg, jak i dworzec, ustawili też łuk triumfalny.
Odnowienie dworca
Projekt przebudowy dworca zakłada dostosowanie obiektu do aktualnych potrzeb pasażerów oraz użytkowników budynku. Wszystkie prace, z uwagi na to, że obiekt ma ochronę konserwatorską, wykonawca przeprowadzi pod nadzorem konserwatora zabytków. Renowację przejdzie elewacja budynku, a od strony północno-wschodniej (od strony miasta) pojawi się napis „Dworzec kolejowy”, natomiast na elewacji południowo-zachodniej (od strony torów): „Oława”. Od strony miasta na elewacji znajdzie się także zegar.
Remont najstarszego czynnego dworca w Polsce to ekscytujące i ważne zadanie. Dzięki niemu podróżni korzystający codziennie ze stacji w Oławie będą mieli do dyspozycji nowoczesną i komfortową przestrzeń. Dbamy o to, by nasze dworce były nie tylko miejscami obsługi pasażerów, ale także obiektami atrakcyjnymi dla społeczności lokalnych. Dlatego tak ważne jest, że duża część obiektu zostanie zagospodarowana przez lokalny samorząd – mówi Paweł Lisiewicz, członek zarządu PKP S.A.
We wschodniej części dworca kolejarze przywrócą historyczne wejście do budynku. Tu znajdą się poczekalnia dla pasażerów oraz toalety. Część stolarki okiennej i drzwiowej jest historyczną i wykonawca podda ją renowacji. Główny korpus budynku zostanie przeznaczony na potrzeby samorządu Oławy.
Budynek dworca wraz z otoczeniem zostanie dostosowany do potrzeb osób o ograniczonych możliwościach poruszania się, w tym pasażerów z niepełnosprawnościami. Likwidacji ulegną bariery architektoniczne oraz pojawią się usprawnienia. To m.in. ścieżki prowadzące, tabliczki w alfabecie Braille’a oraz toalety przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Dworzec będzie także ekologiczny i bezpieczny. W celu optymalizacji zużycia wody, energii elektrycznej i cieplnej wykonawca zamontuje system BMS (Building Management System). Zarządza on wszystkimi instalacjami i urządzeniami na dworcu. Z kolei poprzez montaż nowoczesnych systemów bezpieczeństwa – monitoringu, kontroli dostępu, sygnalizacji włamania i napadu oraz przeciwpożarowych – wzrośnie bezpieczeństwo osób i samego budynku. Nowy wygląd zyska otoczenie dworca. Powstaną m.in. miejsca postojowe dla osób z niepełnosprawnościami oraz miejsca krótkiego postoju (Kiss&Ride). Chodnik przy dworcu będzie szerszy oraz powstaną dwa nowe przejścia na perony. Warto dodać, że renowację przejdzie przylegająca do dworca zabytkowa wiata peronowa. Inwestycję tę zrealizują PKP Polskie Linie Kolejowe.
Koszt zadania w Oławie to 17 mln zł brutto. Inwestorem są Polskie Koleje Państwowe S.A. Inwestycja realizowana jest w formule „projektuj i buduj” przez firmę Global Budownictwo z Częstochowy. Dworzec przyjmie pierwszych podróżnych w drugim półroczu 2026 r.