W kolejny etap wkracza analiza Zintegrowanej Sieci Kolejowej (ZSK), którą realizują Centralny Port Komunikacyjny oraz PKP Polskie Linie Kolejowe. Duża rolę w projekcie ma Rada Naukowa ZSK. Naukowcy pracują nad wariantami modernizacji i rozbudowy sieci kolejowej w Polsce po 2035 r., kiedy gotowa ma być już linia „Y” łącząca Warszawę, nowe lotnisko, Łódź, Poznań i Wrocław.
Rada Naukowa Zintegrowanej Sieci Kolejowej działa od maja 2025 roku. W jej skład wchodzi 19 ekspertów z czołowych polskich uczelni, samorządów i biznesu, którzy specjalizują się m.in. w transporcie, kolejnictwie oraz logistyce. A także w planowaniu przestrzennym, rozwoju regionalnym, modelowaniu, prognozowaniu ruchu, ekonomii, geografii, turystyce, jak również w sprawach międzynarodowych.
Członkowie rady prowadzą nadzór merytoryczny nad pracami ZSK, uczestniczą w opracowywaniu wariantów sieci kolejowej w Polsce. Prace nad wyborem wariantu planu będą trwały do końca tego kwartału. Następnie w postaci kompleksowego materiału dokument trafi do Macieja Laska, pełnomocnika rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego.
Od samego początku zależało nam na tym, żeby planowanie inwestycji kolejowych było oparte o wiedzę i doświadczenie ekspertów, praktyków i ludzi nauki. Prace nad ZSK potwierdziły konieczność budowy sieci kolejowej w modelu policentrycznym, a nie monocentrycznym, czyli w układzie „pajęczyny”, a nie „szprych”. Takiej sieci potrzebuje Polska. Regiony oczekują połączeń także między sobą, a nie tylko z centrum kraju – mówi Piotr Rachwalski, członek zarządu spółki Centralny Port Komunikacyjny ds. kolei.
Wsparcie Rady Naukowej, które merytorycznie bardzo wysoko oceniamy, potwierdziło nasz kierunek myślenia o budowie spójnej i wydajnej sieci kolejowej w Polsce. Nasze założenie jest takie, że docelowo połączenia kolejowe powinny zyskać wszystkie ośrodki miejskie o charakterze subregionalnym i wyższym – mówi Maciej Kaczorek, członek zarządu i dyrektor ds. strategii i rozwoju PKP PLK S.A.
Dyskusja o rozwoju sieci kolejowej przechodzi z fazy zbierania pomysłów do etapu kształtowania korytarzy analiz wielokryterialnych i uporządkowanego metodologicznie porównywania scenariuszy i oczekiwań. W ten sposób tworzy się katalog inwestycji kolejowych, które powinny przynieść największy pożytek społeczeństwu i gospodarce – dodaje dr Jakub Majewski, przewodniczący Rady Naukowej ZSK, prezes Fundacji ProKolej.
Długoletni plan
ZSK to projekt, którego celem jest opracowanie długoterminowego i stabilnego planu rozwoju polskiej sieci kolejowej po 2035 r. W ramach prac nad ZSK odbyły się konsultacje w formie warsztat ów we wszystkich województwach. Potem przedstawiciele CPK, PKP PLK oraz Instytutu Rozwoju Miast i Regionów (IRMiR) spotkali się podczas analogicznych warsztatów z reprezentantami branży intermodalnej i towarowej, a w lipcu z reprezentantami wojska w sprawie infrastruktury podwójnego przeznaczenia („dual use”).
W fazie analitycznej weryfikacji zostało poddanych około 8 tys.km proponowanych nowych linii kolejowych oraz około 10 wariantów rozwoju, w tym wniesiony przez poprzedni zarząd spółki model kolejowych „szprych”. W procesie prac nad ZSK wykorzystane będą specjalistyczne narzędzia analityczne m.in. Pasażerki Model Transportowy (PMT) i Towarowy Model Transportowy (TMT).
Założenia są takie, że po 2035 r., kiedy gotowa ma być ok. 480-kilometrowa linia Kolei Dużych Prędkości „Y” Warszawa – Łódź – Poznań / Wrocław, rozpocznie się dalsza rozbudowa sieci oparta już o finalne wnioski płynące z prac nad ZSK. Już dziś wiadomo, że biorąc pod uwagę inwestycje kolejowe realizowane przez CPKP w ramach inwestycji kolejowych Port Polska oraz PKP PLK, istniejąca infrastruktura znacząco powiększy się pod względem liczby kilometrów nowych linii.
Wyniki analiz ZSK mają stanowić podstawę do opracowania na poziomie rządowym dokumentu strategicznego, który wyznaczy kolejowe priorytety i zadania inwestycyjne w ujęciu dalekobieżnym na obszarze całej Polski od połowy lat 30-tych.