Więcej pociągów, krótsze podróże i lepsza komunikacja – takie cele mają samorządy Metropolii Krakowskiej. I podpisały list intencyjny, aby przyspieszyć rozwój kolei w Małopolsce. Jednym z kluczowych zadań jest rozbudowa kolei w samym Krakowie, który jest wąskim komunikacyjnym gardłem.
Sukcesem okazała się Szybka Kolej Aglomeracyjna, która w ostatnich latach czterokrotnie zwiększyła liczbę pasażerów. Teraz samorządy dążą do zwiększenia liczby połączeń i skrócenia czasu podróży na kluczowych trasach w Metropolii Krakowskiej.
Dlatego do porozumienia pomiędzy Województwem Małopolskim oraz Miastem Kraków przystąpiły gminy zrzeszone w Stowarzyszeniu Metropolia Krakowska. Chodzi o Kocmyrzów-Luborzyca, Michałowice, Niepołomice, Skawina, Wieliczka, Zabierzów oraz Zielonki.
Priorytety inwestycyjne
Podczas pierwszego spotkania zespołu roboczego samorządy uzgodniły przygotowanie wspólnego wystąpienia do Ministerstwa Infrastruktury oraz PKP PLK S.A. Dokument ma zapoczątkować rozmowy o priorytetach inwestycyjnych dla Krakowskiego Węzła Kolejowego i całej metropolii.
Samorządy jasno wskazują: bez wsparcia budżetu centralnego dalszy rozwój kolei może być ograniczony. Stąd pomysł na wypracowanie długofalowych zasad współpracy – tzw. „paktu kolejowego”, który pozwoliłby stabilnie finansować rozwój infrastruktury i oferty przewozowej.
Bierzemy wspólną odpowiedzialność za rozwój kolei w Małopolsce. Pokazaliśmy już przy Małopolskich Liniach Dowozowych, że współpraca działa – dziś to 75 linii obejmujących wszystkie powiaty i 117 gmin, z których w 2025 roku skorzystało ponad 5 milionów pasażerów. Teraz chcemy ten sam model zastosować przy transporcie kolejowym – mówi Łukasz Smółka, marszałek województwa małopolskiego.
Z początkiem roku mieszkańcy Małopolski zyskali dostęp do szerokiej siatki nowych połączeń. W styczniu uruchomiono 13 linii autobusowych, zarówno w aglomeracji krakowskiej, jak i w mniejszych miejscowościach. W kwietniu na trasy wyruszyły kolejne, m.in. w regionach turystycznych i podgórskich:
- A32 Spytkowice – Bukowina Tatrzańska,
- A33 Jaworki – Nowy Targ – Dursztyn,
- A55 Wytrzyszczka – Zakliczyn – Tarnów,
- A56 Lanckorona – Kraków,
- A58 Wieliczka – Kraków,
- A60 Kraków – Rybna – Alwernia.
Więcej pasażerów kolei i ambicji
Kolej w Małopolsce notuje rekordowe wyniki. Od momentu uruchomienia pierwszego połączenia Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej w 2014 roku nastąpił wyraźny zwrot w kierunku transportu szynowego. Dziś staje się on podstawą codziennych dojazdów mieszkańców Małopolski do pracy i szkół. W 2025 roku liczba pasażerów sięgnęła blisko 29 mln, co oznacza wzrost o 150% w porównaniu z 2018 rokiem, a praca eksploatacyjna kolei zwiększyła się w tym czasie o niemal 60%.
Wzrosły także nakłady województwa na transport kolejowy – ponad trzykrotnie. Na ten efekt złożyło się wiele działań: inwestycje PKP PLK w Krakowskim Węźle Kolejowym, rozwój oferty Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej, budowa węzłów przesiadkowych oraz integracja taryfowa, w tym wprowadzenie w 2023 roku Biletu Metropolitalnego i Małopolskiego Biletu Zintegrowanego, który pozwala podróżować jednym biletem autobusami, tramwajami i pociągami.
Ważną rolę odgrywają też inwestycje w tabor kolejowy – samorząd wojewódzki kupił już 47 elektrycznych zespołów trakcyjnych. Zaś w realizacji jest zamówienie kolejnych 25 pojazdów o wartości ponad 1,3 mld zł. Dziś każdego dnia na tory wyjeżdża 567 pociągów.
Samorządowcy podkreślają, że kolej ma być kręgosłupem, zintegrowanym z komunikacją miejską i dodatkowo wspieranym przez parkingi P&R w gminach ościennych. List intencyjny zakłada dalsze zwiększanie liczby miejsc i częstotliwości kursów, a także wspólne prace nad przepustowością, siatką połączeń i finansowaniem. Efektem ma być kompleksowy plan rozwoju kolei w Metropolii Krakowskiej na najbliższe lata.
Warunki rozwoju
Samorządy wskazują, że dalszy rozwój kolei w Metropolii Krakowskiej wymaga szerokiego pakietu inwestycji infrastrukturalnych, które zwiększą przepustowość sieci, poprawią bezpieczeństwo oraz umożliwią uruchomienie większej liczby połączeń pasażerskich.
Wśród najważniejszych postulowanych przedsięwzięć znajduje się budowa dodatkowej pary torów na linii kolejowej nr 8 na odcinku Kraków Główny – Kraków Batowice – Miechów, rozbudowa i modernizacja Krakowskiego Węzła Kolejowego oraz zwiększenie przepustowości linii w kierunku Wieliczki poprzez budowę mijanek i usprawnienie włączenia do linii kolejowej nr 91. Plany obejmują także rozbudowę odcinka Kraków Płaszów – Podłęże, który ma kluczowe znaczenie dla ruchu w kierunku Tarnowa i Rzeszowa, a także budowę nowych łącznic, m.in. w rejonie Żabińca, które pozwolą lepiej zarządzać ruchem w północnej części Krakowa.
Istotnym elementem są również inwestycje strategiczne, takie jak kontynuacja projektu Podłęże–Piekiełko, budowa połączeń kolejowych do Niepołomic i Myślenic, które mają szanse powtórzyć sukces Wieliczki oraz zachodniej obwodnicy kolejowej Krakowa, która w przyszłości mogłaby przejąć część ruchu omijającego centrum miasta.
Wąskie gardło: Kraków Główny
Wciąż jednak największym ograniczeniem dla dalszego rozwoju kolei w Małopolsce pozostaje Krakowski Węzeł Kolejowy, a w szczególności stacja Kraków Główny, która jednocześnie pełni funkcję głównego centrum przesiadkowego. To właśnie tutaj koncentruje się ruch aglomeracyjny, regionalny i dalekobieżny, co powoduje, że infrastruktura pracuje na granicy swojej przepustowości.
Na odcinku między Krakowem Głównym a Zabłociem kursuje nawet ponad 120 pociągów regionalnych na dobę w jednym kierunku. Do tego dochodzą składy dalekobieżne. Tak intensywne wykorzystanie infrastruktury powoduje, że każde dodatkowe połączenie wymaga już bardzo precyzyjnego zarządzania ruchem i ogranicza dalszy rozwój oferty. Stąd propozycja przekształcenia stacji Kraków Główny, tak aby mogła pełnić funkcję nowoczesnego węzła przelotowego, a nie wyłącznie punktu końcowego dla wielu relacji.
Potrzeba również budowy większej liczby przystanków kolejowych w Krakowie i gminach metropolii. Na liście znalazły się m.in. Kraków Prądnik Czerwony, Kraków Opolska/Żabiniec, Kraków Grębałów oraz Podgrabie Wisła.