Posłanka Paulina Matysiak zapytała Ministerstwo Infrastruktury o kwestie związane z funkcjonowaniem systemu ETCS na polskiej kolei. Łącznie postawiła aż 16 pytań.
Wyjaśnienia wiceminister Andrzej Bittel zaczął od ogólnych stwierdzeń dotyczących samego systemu. Stwierdził, m.in., że przyjęte założenia na lata 2017-2023 dotyczą wdrożenia ETCS w określonych przedziałach czasowych (w roku 2017, 2018 i 2023). Na chwilę obecną wdrożenie systemu ETCS w Polsce odbywa się zgodnie założeniami.
Tabor wyposażony w ETCS
Przechodząc do kwestii bardziej szczegółowych Andrzej Bittel wskazał, że obecnie w Polsce zarejestrowanych jest: 16 pojazdów trakcyjnych wyposażonych w urządzenia pokładowe systemu ETCS poziomu 1 oraz 286 pojazdów trakcyjnych wyposażonych w urządzenia pokładowe systemu ETCS poziomu 2. Z prowadzonego przez Agencję Kolejową Unii Europejskiej rejestru Virtual Vehicle Register (VVR) nie ma natomiast możliwości uzyskania informacji na temat wyposażenia w system ETCS pojazdów posiadających rejestrację w innych państwach.
Na podstawie danych uzyskanych z Urzędu Transportu Kolejowego, wynika że wydanych dodatkowych zezwoleń oraz kolejnych zezwoleń pojazdów wyposażonych w system ETCS poziomu 2 dopuszczonych do ruchu w Polsce i zarejestrowanych w innym państwie członkowskim jest 55.
Odpowiadając na pytanie o karty SIM, umożliwiające połączenie pojazdu trakcyjnego z RBC w celu jazdy pociągu pod kontrolą systemu ETCS poziom 2 wiceminister stwierdził, że wydaje je zarządca infrastruktury (tj. PKP Polskie Linie Kolejowe). Spółka posiada wewnętrzną instrukcję wraz z zasadami zarządzania kartami SIM używanymi w systemie ERTMS/GSM-R. Zarządca infrastruktury dotychczas wydał 592 kart SIM. Jak zaznaczył Andrzej Bittel wydanie kart nie jest równoznaczne z liczbą pojazdów wyposażonych w ETCS, ponieważ niektóre pojazdy są wyposażone w 2, a niektóre w 4 karty SIM. Ponadto wielu przewoźników pobrało karty do pojazdów, które nie wykonują kursów bądź są w trakcie dostawy.
Gdzie funkcjonuje ETCS?
Andrzej Bittel przedstawił także wykaz linii kolejowych, które są wyposażone w urządzenia ETCS. To:
Ponadto, jak podał Andrzej Bittel, od 13 grudnia 2020 r. udostępniony przewoźnikom został system ETCS poziomu 2, zabudowany na następujących liniach kolejowych:
- odcinek Warszawa Praga – Gdańsk Główny linii kolejowej nr 9 (ok. 311 km),
- odcinek Gdańsk Główny – Gdynia Chylonia linii kolejowej nr 202 (ok. 27 km),
- odcinek Pszczółki – Pruszcz Gdański linii kolejowej nr 260 (ok. 11 km),
- odcinek Warszawa Praga – Chotomów linii kolejowej nr 456 (ok. 14 km).
Nie wiadomo natomiast czy pojazdy jadące po wskazanych wyżej liniach kolejowych korzystają z tych systemów. Dane te nie są zbierane, nie wiadomo zatem czy dany przejazd odbywał się z wykorzystaniem pojazdu wyposażonego w urządzenia pokładowe ETCS, jak też czy dany przejazd, który odbył się pod kontrolą urządzeń ETCS, nie był przejazdem próbnym, testowym, pomiarowym, innym nie służącym przewozowi ludzi bądź towarów. Takie przejazdy w większości odbywają się na podstawie rozkładu jazdy, tak samo jak przejazdy komercyjne.
Problem w pojazdach?
Andrzej Bittel wyjaśnił, że pociągi wyposażone w urządzenia pokładowe systemu ERTMS/ETCS, poruszające się po liniach wyposażonych w czynne i dopuszczone do eksploatacji urządzenia przytorowe tego systemu, należy prowadzić z wykorzystaniem tych urządzeń. System może być jednak „izolowany”. Dzieje się tak w przypadku gdy w zezwoleniu dla typu pojazdu zostało określone stosowane ograniczenie lub warunki eksploatacji. Jako przykład wskazał jednostki 48WE, posiadające ograniczenia eksploatacyjne. W tym przypadku pojazd może być prowadzony pod nadzorem ETCS tylko w relacjach w pełni wyposażonych w przytorowe urządzenia ETCS i z nieaktywnym systemem SHP. W relacjach, które nie są w pełni wyposażone w przytorowe urządzenia ETCS pojazd może być eksploatowany tylko z aktywnym systemem SHP oraz nieaktywnym ETCS. Warunki przełączania między urządzeniami systemu ETCS i systemu SHP określa przewoźnik kolejowy przy zastosowaniu odpowiednich procesów systemu zarządzania bezpieczeństwem).
Poza tymi wyjątkami nie ma uzasadnienia do jazd „z izolacją”.
Szkolenie maszynistów
Wiceminister Andrzej Bittel zwrócił również uwagę na ważną kwestię szkolenia personelu. Do prawidłowego korzystania z systemu ETCS potrzebni są nie tylko wykwalifikowani maszyniści, ale także dyżurni ruchu czy zespoły utrzymaniowe.
PKP Intercity posiada pojazdy trakcyjne wyposażone w pokładowe urządzenia ETCS poziomu 1 i 2, których obsługa jest ujęta w programach szkoleń maszynistów, których zakończenie z wynikiem pozytywnym uprawnia do ich obsługi. Obecnie przewoźnik zatrudnia 306 maszynistów, posiadających kwalifikacje i uprawnienia do obsługi pojazdów trakcyjnych wyposażony w urządzenia ETCS poziomu 2 na linii nr 9 oraz 59 maszynistów-stażystów, którzy aktualnie są w trakcie szkolenia na świadectwo maszynisty. Jazdy na linii nr 9 odbywają się dwuosobowo i planowane są na okres 6 tygodni. Po tym czasie pociągi kursujące z wykorzystaniem ETCS będą obsługiwane jednoosobowo.
Ministerstwo monitoruje
Na zakończenie Andrzej Bittel zapewnił, że Ministerstwo Infrastruktury na bieżąco monitoruje sytuację związaną z wyposażaniem linii kolejowych w urządzenia systemu ERTMS oraz realizację projektów związanych z zabudową urządzeń pokładowych ETCS na pojazdach kolejowych. Dodał, że realizacja przyjętej strategii związanej z wdrażaniem systemu ERTMS jest procesem złożonym i czasochłonnym. Wypracowanie odpowiednich rozwiązań pozwoli w przyszłości na szybsze osiągnięcie wyznaczonych założeń, nie tylko w zakresie podniesienia prędkości pociągów, czy zwiększenia komfortu podróży, lecz przede wszystkim w zakresie podniesienia poziomu bezpieczeństwa transportu kolejowego, jak również osiągnięcia pełnej interoperacyjności.