Mimo tego, że w przyszłym roku znacznie spadnie wartość przetargów, które ogłoszą PKP Polskie Linie Kolejowe, to firmy budowlane nie muszą się obawiać spadku zamówień w kolejnych latach. Dojdzie nawet do znacznego wzrostu środków, które zarządca infrastruktury wypłaci wykonawcom.
Jak już informowaliśmy, PKP PLK przedstawiły stan realizacji postepowań przetargowych w tym roku i swoje plany na 2026 rok. Zamiast pierwotnie zakładanych 16 mld zł, łączna wartość ogłoszonych postępowań osiągnie w 2025 roku kwoty 27 mld zł. Natomiast plany na 2026 rok są mniej okazałe, gdyż PKP PLK ogłoszą przetargi o wartości „tylko” 9,5 mld zł. Nie ma jednak obaw, że dojdzie do załamania na rynku budownictwa kolejowego. Co więcej, wydatki na infrastrukturę będą rosły w kolejnych latach.
Wysokie nakłady
Karol Jakubowski z biura prasowego PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. poinformował portal Nakolei.pl, że w 2025 roku spółka prognozuje wykonanie nakładów na poziomie ok. 11,6 mld zł. Tyle środków wypłaci wykonawcom za zrealizowane zadania inwestycyjne. W przyszłym roku kwota wydatków z tego tytułu znacznie wzrośnie.
Natomiast w 2026 r. przewidujemy nakłady na poziomie ok. 16 mld zł, w 2027 r. na poziomie ok. 20 mld zł, a nakłady w dalszych latach powinny się kształtować na podobnym poziomie kilkunastu miliardów rocznie – informuje Karol Jakubowski.
Widzimy więc, że wydatki na infrastrukturę będą rosły. I nie powinno więc dojść do sytuacji, że na kolei raz będzie „górka” inwestycyjna, a raz „dołek”. Wykonawcy realizują bowiem zazwyczaj projekty kilkuletnie, często w formule „zaprojektuj i zbuduj”, więc zadania rozłożone są w czasie. I teraz finalizują kontrakty zawierane trzy, cztery lata temu. Tak więc spadek wartości przetargów w 2026 roku nie wpłynie negatywnie na zakres robót budowlanych na kolei w następnych latach.
Zapewnić finansowanie
Z drugiej strony trzeba jednak przyznać, że PKP PLK są niejako zakładnikiem obecnego systemu finansowania inwestycji kolejowych.
Plany przetargowe i inwestycyjne PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. są uzależnione przede wszystkim od cykli perspektyw finansowych, dostępności środków oraz powiązań pomiędzy projektami – np. konieczności zakończenia prac projektowych przed rozpoczęciem robót budowlanych – wyjaśnia Karol Jakubowski.
Teraz PKP PLK realizują Krajowy Program Kolejowy rozpisany od 2015 do 2030 roku z perspektywą do 2032 roku. I do tego czasu kolejarze mają zapewnione finansowanie inwestycji przede wszystkim polegających na modernizacji infrastruktury liniowej i punktowej. Gros środków pochodzi z funduszy unijnych, a nie wiemy, jaki będzie kształt przyszłych budżetów UE.
Dlatego branża budowlana od dawna domaga się zmian w modelu finansowania kolei. Chodzi w skrócie o to, aby Fundusz Kolejowy działał podobnie jak od lat funkcjonuje Krajowy Fundusz Drogowy. KFD posiada bowiem stabilne źródła finansowania, które w znacznym są niezależne od unijnych dotacji. Gdyby takie same zasady obowiązywały w FK, to kolej stałaby się niezależna od cykli budżetowych Unii Europejskiej. O jakie zaś zasady chodzi? Choćby o zwiększenie środków, które pochodzą z opłaty paliwowej i możliwość rolowania długu – jak ma to miejsce w przypadku KFD.
Nieformalne konsultacje z rynkiem
Branża budowlana ma też pewien wpływ na proces przetargowy, choć dialog PKP PLK z rynkiem nie ma kształtu sformalizowanych konsultacji. Są natomiast prowadzone rozmowy dotyczące dokumentów bazowych, procedur i standardów stosowanych w zamówieniach publicznych, które ogłasza zarządca infrastruktury. PKP PLK otrzymują ta drogą szereg postulatów wykonawców, m.in. za pośrednictwem organizacji branżowych, takich jak Izba Gospodarcza Transportu Lądowego (IGTL) czy Związek Ogólnopolski Projektantów i Inżynierów (ZOPI). Dotyczą one m.in. publikacji planów postępowań oraz równomiernego rozłożenia przetargów w czasie. Karol Jakubowski wyjaśnia, że takie propozycje są analizowane i brane pod uwagę przy planowaniu i organizacji przetargów , choć nie mają charakteru bezpośredniego wpływu na harmonogramy postępowań.
Przypomnijmy, że do końca 2024 roku wydatki na projekty inwestycyjne w ramach Krajowego Programu Kolejowego wyniosły 74,4 mld zł, co stanowi 47,5 % wartości całego programu na lata 2015-2032 (z perspektywą do 2032 roku).