Ocena odporności kolei wobec aktów dywersji i przygotowanie systemu na podobne zagrożenia były tematami spotkania Zespołu do spraw monitorowania poziomu bezpieczeństwa sektora kolejowego w Polsce.
Bezpieczeństwo ruchu kolejowego z każdym rokiem się poprawia. Jednak akty dywersji z listopada 2025 r. na linii kolejowej Warszawa – Lublin ujawniły nowe, realne zagrożenia. System kolejowy w Polsce stoi przed kolejnymi wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa. Dlatego w obradach Zespołu udział wzięli m.in. Przewodniczący Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Dowództwa Wojsk Ochrony Terytorialnej, Urzędu Lotnictwa Cywilnego, Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej, Straży Ochrony Kolei, Policji, Prokuratury Krajowej, jak również reprezentanci zarządców infrastruktury, przewoźników czy strony społecznej.
W zapobieganiu i reagowaniu na zagrożenia dla systemu kolejowego istotne jest posiadanie informacji i skuteczny jej przepływ, ciągłe doskonalenie procedur i identyfikowanie nowych zagrożeń, a także edukacja pracowników kolei – tak obrady Zespołu podsumował dr inż. Ignacy Góra, prezes Urzędu Transportu Kolejowego.
Drony dla bezpieczeństwa
Istotnym punktem spotkania była rozmowa na temat znaczenia dronów dla bezpiecznego użytkowania infrastruktury kolejowej. Prezentację na temat użytkowania dronów i możliwych ograniczeń geograficznych ich stosowania zaprezentował przedstawiciel PAŻP.
Drony to dziś urządzenia stanowiące realne wsparcie, ale i zagrożenie. Podmioty zarządzające infrastrukturą krytyczną, ale również wrażliwą infrastrukturą kolejową, mogą zgłaszać obszary do objęcia ich geograficznym zakazem lotów dronowych.
Spotkanie w szerokim gronie pozwoliło na merytoryczną dyskusję z perspektywy różnych środowisk na temat:
- skutecznego przepływu informacji pomiędzy podmiotami, organami administracji i służbami;
- systematycznych szkoleń pracowników i podniesienia ich świadomości w zakresie sytuacji kryzysowych;
- doskonalenia i aktualizacji procedur dotyczących zarządzania kryzysowego;
- konieczności stałej identyfikacji nowych zagrożeń;
- ochrony fizycznej i monitorowania obiektów związanych z organizacją ruchu kolejowego.
Zero tolerancji
Uczestnicy spotkania zgodzili się z tym, że zdarzenia kwalifikowane jako występki chuligańskie to incydenty, które mogą realnie zagrażać bezpieczeństwu ruchu. Zalicza się do nich m.in. układanie przeszkód na torach, nieuprawnione użycie sygnału „Radiostop” czy dewastacje infrastruktury. Aby zmniejszyć liczbę tych zdarzeń, kluczowe jest skuteczniejsze i dotkliwsze karanie sprawców takich czynów. W tych sytuacjach obowiązuje zasada „zero tolerancji”.
W czasie spotkanie uczestnicy dzielili się również dobrymi praktykami w omawianej tematyce. W zakresie zarządzania kryzysowego na kolei organem koordynującym jest minister właściwy do spraw transportu, ale uczestnikami są też w szczególności zarządcy infrastruktury i przewoźnicy. Podmioty kolejowe, uzupełniając ustawowy system zarządzania kryzysowego, wprowadzają systemy zarządzania bezpieczeństwem (SMS), które obejmują także procedury awaryjne i plany kryzysowe.
Gwarantem właściwego funkcjonowania tych systemów jest prezes UTK, będący krajową władzą bezpieczeństwa oraz krajowym regulatorem transportu kolejowego. W ostatnich trzech latach prezes UTK przeprowadził 25 kontroli, które obejmowały swoim zakresem funkcjonowanie systemów zarządzania kryzysowego.
Uczestnicy spotkania ustalili, że dla lepszego zapewnienia bezpieczeństwa w transporcie kolejowym należy stale rozwijać i wzmacniać współpracę oraz wymianę informacji wewnątrz systemu kolejowego, ale też z podmiotami spoza tego systemu oraz ze służbami.