Kolej ma do odegrania dużą rolę w rozwoju turystyki w państwach UE. Bruksela także w tym segmencie stawia na dekarbonizację, ale wyzwaniem jest również przeciwdziałanie zjawisku nadmiernej turystyki, gdy zatłoczenie z powodu napływu przyjezdnych dotyka atrakcyjne turystycznie miasta. Ten problem może pomóc rozwiązać także sektor kolejowy.
W Brukseli odbyło się spotkanie zorganizowane przez Apostolosa Tzitzikostasa, komisarza UE ds. transportu, na temat unijnej Strategią na rzecz zrównoważonej turystyki. Uczestniczyli w nim przedstawiciele wysokiego szczebla wybranych interesariuszy, m.in. z branży kolejowej, w tym Alan Beroud – prezes zarządu PKP S.A. i Grupy PKP, będący jednocześnie przewodniczącym Wspólnoty Kolei Europejskich oraz Zarządców Infrastruktury Kolejowej (CER), Tomasz Lachowicz – dyrektor Przedstawicielstwa PKP w Brukseli oraz Alberto Mazzola – dyrektor wykonawczy CER.
PKP informuje, że celem spotkania było wspólne określenie wyzwań, szans i kluczowych działań niezbędnych do wspierania rozwoju sektora turystyki UE oraz lepszego przygotowania go na kolejne lata. Zaś reprezentanci branży kolejowej przedstawili opinie i rekomendacje dotyczące priorytetów, które należy uwzględnić w Strategii UE na rzecz zrównoważonej turystyki. Taka forma dialogu na wysokim szczeblu stanowi uzupełnienie procesu konsultacji z interesariuszami.
Wyzwania strategii
Przedstawiciele europejskiego sektora kolejowego podkreślili, iż unijna strategia powinna sprostać trzem głównym wyzwaniom: dekarbonizacji, nadmiernej turystyce oraz fragmentacji danych. Choć kolej jest najbardziej ekologicznym środkiem transportu, to 75% emisji z turystyki nadal jest związanych z transportem.
W 2025 r. liczba noclegów w hotelach w UE była dość zrównoważona między gośćmi zagranicznymi (49%) a krajowymi (51%). Klasyfikując podróżnych z krajów UE jako „krajowych”, stosunek ten wynosi 81% do 19% gości spoza UE.
Kolej już dziś ma dobre, gotowe rozwiązania do redukowania zjawiska nadmiernej turystyki. Są to m.in. siatki połączeń krajowych i międzynarodowych oraz bilety Interrail i Eurail, dzięki którym w wygodny sposób – w zależności od wariantu biletu i preferencji pasażera – można podróżować po jednym kraju, kilku państwach czy prawie całej Europie. W 2023 r. ich sprzedaż przekroczyła milion sztuk, a ponadto koleje w poszczególnych krajach mają też atrakcyjne oferty krajowe i regionalne. To wszystko sprawia, że koleją warto podróżować także do mniej popularnych, ale pięknych i interesujących miejsc. Dzięki zrównoważeniu turystyki korzyści ekonomiczne, jakie przynosi ta branża, będą lepiej odczuwalne dla gospodarek z całego kontynentu – mówi Alan Beroud, szef PKP i przewodniczący CER.
Istotnym wyzwaniem jest również fragmentacja danych. Obecnie brakuje kompleksowych informacji na temat mobilności związanej z turystyką. Uzupełnienie tej luki informacyjnej jest niezbędne do planowania usług, które zapoczątkują lepsze wykorzystanie kolei poprzez przekierowanie na nią większych potoków podróżnych.
Na zdjęciu (od lewej): Apostolos Tzitzikostas, Alan Beroud, Tomasz Lachowicz
Transport i turystyczna emisja
W swoim wystąpieniu Alan Beroud podkreśli, że dyskutując o zrównoważonej turystyce, należy pokreślić szczególnie interesujący fakt: 97% emisji CO2 z pobytów w hotelach wynika ze sposobu przyjazdu i wyjazdu gości. To jasno dowodzi, że zrównoważona turystyka nie może istnieć bez zrównoważonej mobilności, dodając, jak duże znaczenie ma dzisiaj budowa systemu kolei dużych prędkości.
Aby pomóc firmom stać się ekologicznymi i cyfrowymi bez utraty globalnej przewagi, UE powinna najpierw zapewnić połączenie wszystkich głównych stolic europejskich za pomocą planu generalnego kolei dużych prędkości. To nie tylko uczyni turystykę bardziej zrównoważoną, ale także stworzy namacalne korzyści gospodarcze i miejsca pracy, które pozostaną w Europie, zarówno w sektorze usług, jak i produkcji. Europa potrzebuje również równych szans, aby kolej mogła konkurować z lotnictwem. Konieczne jest zatem także zniesienie pewnych podatków, w tym od energii elektrycznej. Z pewnością sprawi to, że kolej jako najbardziej ekologiczny wybór będzie również najbardziej przystępna cenowo – dodał prezes Alan Beroud.
Ważnym aspektem działalności kolei w obliczu obecnych i przyszłych wyzwań pozostaje digitalizacja. Cyfrowy system biletów kolejowych musi koncentrować się na pasażerach, zapewniając równie płynną rezerwację transgraniczną, jak krajową. Co kluczowe, ten środek musi chronić europejską wartość – przychody powinny pozostać w rękach operatorów transportowych, którzy faktycznie świadczą usługi i utrzymują infrastrukturę.
Zdaniem wielu decydentów i ekspertów umieszczenie kolei w centrum strategii zrównoważonej turystyki pozwala lepiej chronić środowisko, suwerenność gospodarczą i wykorzystać unikatowy potencjał turystyczny całej Unii Europejskiej.