Na placu budowy tunelu Kolei Dużych Prędkości w Łodzi trwa jedna z najbardziej widowiskowych i wymagających operacji montażowych – do komory startowej na Retkini opuszczana jest ważąca około 430 ton głowica skrawająca maszyny TBM. To kluczowy i najcięższy element urządzenia, które już na wiosnę 2027 roku rozpocznie drążenie 4,6-kilometrowego tunelu pod Łodzią. Cała maszyna waży 4000 ton, a jej montaż prowadzony jest z dokładnością do kilku milimetrów. Tunel będzie częścią linii Kolei Dużych Prędkości łączącej Łódź z Warszawą i nowym lotniskiem, a następnie z Wrocławiem i Poznaniem.
Opuszczenie głowicy do komory startowej to jeden z kluczowych etapów montażu TBM. Kolejne elementy maszyny trafiały do Łodzi w ostatnich miesiącach, a znaczna część urządzenia została już zmontowana pod ziemią.
To moment, który bardzo dobrze pokazuje skalę tej inwestycji. Do komory trafia najcięższy element maszyny, która za kilka miesięcy rozpocznie właściwe drążenie tunelu. Za nami lata przygotowań, projektowania i budowy infrastruktury potrzebnej do rozpoczęcia tej operacji. Teraz coraz wyraźniej widać przejście do kolejnego etapu realizacji – mówi Piotr Malepszak, wiceminister infrastruktury i pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego.
Głowica skrawająca waży około 430 ton i jest najcięższym pojedynczym elementem TBM. Do jej opuszczenia do komory startowej na placu budowy zainstalowano specjalną suwnicę o udźwigu 450 ton. Sama instalacja i regulacja głowicy wymagają wyjątkowej precyzji – dopuszczalna tolerancja wynosi zaledwie ±5 mm.
Port Polska to inwestycja, która coraz częściej jest widoczna nie na wizualizacjach, ale na placach budowy. W Łodzi mamy dziś jeden z takich bardzo konkretnych momentów. Przed nami jeszcze dużo pracy, ale każdy kolejny wykonany etap przybliża nas do uruchomienia pierwszej w Polsce linii Kolei Dużych Prędkości – mówi Piotr Borys, Port Polska, prezes zarządu CPK.
Tunel kolejowego “Y”
Tunel KDP będzie przebiegał od Retkini do dworca Łódź Fabryczna. Odcinek pod Łodzią jest elementem linii kolejowej nr 85, czyli kolejowego „Y”, który połączy Warszawę i nowe lotnisko z Łodzią, a następnie z Wrocławiem i Poznaniem.
Infrastruktura linii KDP pozwoli na jazdę z prędkością do 350 km/h. Natomiast najszybsze pociągi w regularnym ruchu pasażerskim będą kursowały z prędkością do 320 km/h. W samym tunelu maksymalna prędkość wyniesie 160 km/h.
Tunel Kolei Dużych Prędkości będzie drążony za pomocą maszyny TBM typu Variable Density o długości 130 metrów i wadze 4000 ton. Wcześniej urządzenie pracowało przy budowie tunelu Hampton Roads Bridge-Tunnel w stanie Wirginiaw USA. Po zakończeniu tamtej inwestycji zostało przetransportowane do Niemiec, a następnie do Polski.
Ze względu na swoje rozmiary TBM dotarła do Łodzi w częściach. Pod ziemią zainstalowano już m.in. bramownice numer 2, 3 i 4, znaczną część osłon maszyny, podkonstrukcję erektora oraz napęd główny. Po opuszczeniu głowicy będą kontynuowane kolejne etapy montażu, a następnie testy urządzenia przed rozpoczęciem drążenia.
Opuszczenie tarczy TBM do komory startowej to symboliczny moment tej inwestycji. To właśnie stąd, z Retkini, maszyna rozpocznie swoją drogę w kierunku Łodzi Fabrycznej, realizując kluczowy element pierwszego odcinka Kolei Dużych Prędkości w Polsce. Przed nami wymagające zadanie inżynieryjne, do którego podchodzimy z dużą odpowiedzialnością. Jesteśmy do niego dobrze przygotowani, angażując wszystkie nasze kompetencje, dostępne technologie i najlepszy, sprawdzony przy wymagających realizacjach tunelowych Zespół. Zrobimy wszystko, aby prace przebiegały zgodnie z harmonogramem, a przede wszystkim bezpiecznie dla mieszkańców Łodzi i naszego Zespołu – mówi Krzysztof Laskowski, członek zarządu PORR S.A.
4,6 km tunelu pod Łodzią
Tunel będzie miał ok. 4,6 km długości i średnicę ok. 14 metrów. Wewnątrz znajdą się dwa tory umożliwiające ruch pociągów w obu kierunkach. Na jego trasie powstaje również pięć komór szlakowych, które będą pełnić funkcje ewakuacyjne. Zasadnicze prace budowlane przy tunelu mają zakończyć się w 2029 roku. Następnie prowadzone będą testy i certyfikacja infrastruktury.
Wykorzystanie TBM pozwala prowadzić większość robót związanych z drążeniem pod ziemią, ograniczając oddziaływanie prac na powierzchni. Urobek wydobywany przez maszynę będzie transportowany rurociągiem do Stacji Separacji Urobku. Według szacunków pozwoli to uniknąć około 80 tys. przejazdów ciężarówek, które byłyby potrzebne przy tradycyjnym sposobie transportowania ziemi z tunelu. Pozwoli to ograniczyć ruch ciężkiego transportu, hałas, emisję zanieczyszczeń oraz obciążenie lokalnych dróg. Roboty prowadzone samą maszyną TBM należą również do technologii o relatywnie niskim poziomie hałasu odczuwalnego na powierzchni.
Budynki pod stałym monitoringiem
Przed rozpoczęciem drążenia wykonawca prowadzi analizy geotechniczne i szczegółową ocenę stanu technicznego obiektów znajdujących się na trasie tunelu. Budynki zostaną objęte systemem monitoringu geodezyjnego, który pozwoli na bieżąco obserwować ich zachowanie podczas prowadzonych robót. Tam, gdzie będzie to konieczne, sposób zabezpieczenia obiektu będzie dobierany indywidualnie do jego konstrukcji i stanu technicznego.
Jednym z obiektów wymagających specjalistycznego zabezpieczenia jest Łódzki Dom Kultury. Tunel KDP będzie częściowo przebiegał pod jego historycznym gmachem, a w bezpośrednim sąsiedztwie powstaną również komora odbiorcza dla TBM i komora rozjazdowa.
Pod ŁDK i w jego sąsiedztwie wykonano około 1400 mikropali i kolumn jet-grouting wzmacniających grunt oraz fundamenty. Zasadnicze prace geotechniczne zostały już zakończone i trwa ich odbiór.
Łódź na trasie Kolei Dużych Prędkości
Budowa tunelu KDP jest jednym z elementów rozwoju połączeń kolejowych, które mają wzmocnić rolę Łodzi jako jednego z najważniejszych węzłów transportowych w kraju. Rekomendowany wariant Zintegrowanej Sieci Kolejowej wskazuje potrzebę budowy niemal 470 km nowych linii kolejowych w województwie łódzkim. Uwzględnia m.in. rozwój połączeń na osi Warszawa-Łódź-Wrocław/Poznań, a także w kierunku Kutna, Torunia i Trójmiasta oraz Bełchatowa, Radomska i Częstochowy.