Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła jak prowadzone były działania inwestycyjne w latach 2011-2015 przez PKP PLK S.A. Wynik kontroli nie jest dobry, wręcz przeciwnie – przynosi rozczarowanie poprzednią perspektywą.
NIK wziął pod uwagę okres od 2011 roku do pierwszego półrocza 2015 r. Kontrola przeprowadzona została w czasie od maja do połowy grudnia 2015 r. Zbadano spełnienie postulatów i planów Wieloletniego Programu Inwestycji Kolejowych.
Program uwzględniał w swych zapisach budowę linii kolejowych, stacji kolejowych jak inwestycję w obiekty inżynieryjne i inne elementy infrastruktury kolejowej, które wpłynęłoby na bezpieczeństwo i sprawność przejazdów pasażerskich i towarowych.
Program był uchwalony przez Radę Ministrów w 2011 roku. Oceniono m.in. ministra właściwego ds. transportu w zakresie przygotowania Programu, PKP PLK oraz działające w ramach tej spółki Centrum Realizacji Inwestycji (CRI).
Do końca 2015 roku wykonania nie doczekało się prawie połowy ze 153 projektów. Projekty za ponad 1 mld zł to największy problem dla spółki, który wskazał NIK w raporcie. Przepadło 11,3 mld zł z unijnego dofinansowania. Przepadło około 6 mld zł z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Z tego 2,4 mld zł wykorzystano na dodatek do unijnego dofinansowania inwestycji miejskich.
NIK wytknął niezrealizowanie m.in. 490 km linii kolejowych, „625 km torów szlakowych i głównych zasadniczych”, 635 obiektów inżynieryjnych, 74 skrzyżowań. Nie uzyskano także pełnej interoperacyjności na liniach sieci TEN-T.
Co może być przyczyną tych niedopatrzeń? NIK wskazuje, iż PLK mimo zapewnień o gotowości do spełnienia wymogów programu nie udźwignęła tego, co zawarła w planach od 2011 roku. Tym samym zmiany pod kątem niewystarczających możliwości spółki zmuszały do zmiany programu w latach (2012-2015).
Koniec końców spółka na koniec 2015 roku odnotowała 6,1 mld zł na minusie. Mimo wzrostu majątku rósł także dług. A to miało znaczenie w kwestii ogólnego majątku Grupy PKP.
W latach poddanych kontroli (2011–2015) wypłacone przez PKP odsetki od nieterminowych płatności faktur przekroczyły 17 mln zł.
Strona Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa podkreśla, iż obecne zadania są realizowane w ramach KPK na lata 2014-2020. Tutaj dokonano szczegółowej analizy i stwierdzono gotowość spółki PKP PLK do sumiennego i realnego wykonywania zadań. Aktualizacja KPK została uchwalona przez Radę Ministrów w listopadzie 2016 roku. Do 2023 r. PKP PLK mają zamiar przeznaczyć na inwestycje 66 mld zł.