Polacy zdecydowanie częściej jeżdżą samochodami niż pociągami i nawet akcje „Dzień bez samochodu” niewiele tu zmienią.
Urząd Transportu Kolejowego porównał dane na temat indywidualnych podróży samochodami i pociągami, opierając się m.in. na danych GUS z „Badania pilotażowego zachowań komunikacyjnych ludności w Polsce”. Dotyczą ono osób mających więcej niż 16 lat.
W 2015 roku Polacy podróżowali samochodami blisko 7,1 mld razy, czyli statystycznie co drugi Polak codziennie odbywa średnio jedną podróż samochodem osobowym. Natomiast w tym samym roku koleje odnotowały 242,7 mln pasażerów, a to oznacza, że na samochody osobowe przypada 97% pasażerów, a na pociągi tylko 3%.
Najwięcej na Pomorzu
Z analizy wynika, że kolej ma największy udział w podróżach w województwie pomorskim (11%). W wartościach bezwzględnych: pociągi obsłużyły tam w ciągu roku 45 mln pasażerów, a samochodami osobowymi poruszało się ich w tym czasie prawie 384 mln.
Ponadto województwo pomorskie charakteryzuje się również najwyższym wskaźnikiem wykorzystania kolei, liczonym jako iloraz liczby podróży wykonanych pociągami pasażerskimi oraz liczby mieszkańców danego obszaru. Wskaźnik ten wynosi 23,3, co oznacza, że średnio każdy mieszkaniec tego województwa podróżuje koleją 23 razy w ciągu roku. Tymczasem średnia krajowa w 2015 roku wynosiła tylko 7,6 podróży, choć w tamtym roku przekroczyła 8.
Drugim pod względem udziału procentowego (około 9%), ale pierwszym, jeśli chodzi o liczbę przewiezionych pasażerów jest województwo mazowieckie. W 2015 roku koleje przewiozły 90 mln pasażerów, a samochody – prawie 880 mln. Na Mazowszu wskaźnik wykorzystania kolei wynosi 18,9.
Słaba gęstość linii
Na drugim biegunie znajduje się województwo podlaskie. W 2015 r. kolej odnotowała tam 1,26 mln pasażerów wobec 215,6 mln pasażerów w przejazdach samochodami osobowymi. Na Podlasiu wskaźnik wykorzystania kolei wynosi tylko 1,5. Nieco lepiej jest na Podkarpaciu – 1,6 podróży koleją i w świętokrzyskim – 1,8, oraz na Lubelszczyźnie – 2,3. Stosunkowo rzadko jeżdżą też pociągami mieszkańcy województw: lubuskiego i warmińsko-mazurskiego (po3,1 podróży), oraz kujawsko-pomorskiego (3,8) i łódzkiego (3,9).
Ma to w dużym stopniu związek z gęstością sieci kolejowej, która wynosi przeciętnie 6 km na 100 km2. UTK zwraca uwagę, że na obszarze kraju można wyróżnić obszary, gdzie gęstość linii jest poniżej średniej: na wschodzie kraju oraz w województwie zachodniopomorskim. Województwa zachodnie posiadają sieć o gęstości powyżej średniej, a takie rozmieszczenie linii kolejowych wynika głównie z uwarunkowań historycznych.