Konieczne jest pogłębianie integracji transportu kolejowego z miejskim, aby zapewnić mieszkańcom wygodną i efektywną komunikację publiczną. Dotyczy to zwłaszcza aglomeracji, z którymi mają silne związki gospodarcze i społeczne gminy i powiaty leżące wokół dużych miast.
Kolej to kręgosłup transportu w miastach. Jest to jeden z głównych wniosków, jakie pojawiły się podczas debaty pt. „Metro, szybka kolej czy tramwaj? Problemy transportu szynowego w europejskich miastach”. Dyskusja odbyła się w trakcie XXXIV Forum Ekonomicznego w Karpaczu.
Eksperci i samorządowcy wskazali, że wyzwaniem jest np. zsynchronizowanie rozkładów jazdy pociągów z kursowaniem autobusów miejskich i tramwajów. Inne ważkie wyzwania to bałagan w projektowaniu przestrzennym. A tymczasem zwłaszcza komunikacja szynowa w miastach wymaga planowania z dużym wyprzedzeniem. Dotyczy to zwłaszcza budowy linii tramwajowych, które miasta wytyczaj często wiele lat po tym, jak w danej dzielnicy powstały nowe osiedla mieszkaniowe. Konieczna jest także synergia między samorządami a władzami państwa, zarówno w dziedzinie planowania, jak i zakupu taboru tramwajowego.
Dr Czesław Warsewicz, prezes spółki Blue Ocean Business Consulting (BOBC) wskazał, że miasta, zwłaszcza w obrębie aglomeracji, powinny szerzej korzystać z możliwości, jakie daje kolej.
Kolej jest kręgosłupem transportu publicznego. Bez niej nie da się zbudować sprawnego systemu komunikacyjnego w każdej aglomeracji. Ludzie wyprowadzają się poza miasta i jest to tendencja światowa, której nie zatrzymamy. Dlatego z wieloletnim wyprzedzeniem trzeba planować budowę przystanków kolejowych w pobliżu miast. Wtedy to tam ludzie będą się chętniej osiedlać, gdyż kolej zapewni im dojazd do miasta – powiedział dr Czesław Warsewicz.
Dlatego dobrymi inicjatywami są takie projekty, jak Poznańska Kolej Metropolitarna i jej rozszerzenie w przyszłości na linie, które tworzą towarową obwodnicę stolicy Wielkopolski.
Wysokie koszty finansowe, ale i duże korzyści
Dużym wyzwaniem dla samorządów jest finansowanie budowy infrastruktury tramwajowej, czy – jak w przypadku Krakowa – realizacja projektu metra. Poza Krakowem żadne duże miasto nie myśli o Metrze, bo są to jednak za małe ośrodki.
Okazuje się, że już teraz miejski transport szynowy wozi często znacznie więcej pasażerów, niż autobusy, chociaż te drugiej obsługują więcej linii i dzielnic. Miasta – tak jak Poznań czy Toruń – stoją więc przed wyzwaniem znalezienia środków na budowę torowisk i zakup taboru. Poznań znalazł pośrednie wyjście: miasto odkupiło od niemieckiego Bonn 30 używanych tramwajów (30-letnich) za 10 mln zł, a tyle samo kosztuje jeden nowy pojazd. Z drugiej strony używane pojazdy dość szybko miasto będzie musiało i tak wycofać z ruchu.’
Czesław Warsewicz zwrócił uwagę na to, że inwestycje w komunikację szynową nie mogą być rozpatrywane tylko pod względem kosztów finansowych. Trzeba tu brać pod uwagę tzw. efekt mnożnikowy. Czyli uwzględniać korzyści gospodarcze i społeczne, jakie przynosi komunikacja szynowa. Bliskość linii tramwajowej czy kolejowej podnosi bowiem ceny nieruchomości, a po drugie przyciąga biznes.
A może najważniejszy jest trzeci aspekt – poprawa jakości życia. Korzyści z tego płynące są niepoliczalne. A głównym zdaniem władzy publicznej jest właśnie dbanie o jakość życia mieszkańców. Na tę jakość wpływa przede wszystkim mniejsza wypadkowość, a życie, zdrowie są bezcenne. Komunikacja tramwajowa to także mniejsza emisja CO2 -– podkreślił Czesław Warsewicz.
Komunikacja publiczna przyszłości
Paneliści byli zgodni, że jednym z kierunków rozwoju komunikacji publicznej będzie dalsza automatyzacja, w tym sztuczna inteligencja (AI). Już teraz w różnych państwach jeżdżą autonomiczne pociągi metra. Podobnie jest w przypadku tramwajów. Trudniej będzie wprowadzić autonomiczne pojazdy w komunikacji autobusowej.
Ale cyfryzacja, AI pozwalają również na integrację taryfową usług transportowych w miastach.
Czego oczekują pasażerowie od komunikacji publicznej? Prostoty. Jeden bilet jedna aplikacja, jedna taryfa – wskazał dr Czesław Warsewicz.
Portal nakolei.pl jest jednym z patronów medialnych Forum Ekonomicznego w Krynicy.