W 2025 roku u przewoźników pasażerskich, towarowych oraz zarządców infrastruktury kolei zatrudnionych było prawie 85,3 tys. pracowników. To niemal 6 tys. osób mniej niż w 2015 roku.
Urząd Transportu Kolejowego pokazał, jak przez 10 lat zmieniła się struktura kolejowego rynku pracy. W 2025 r. udział pracowników zatrudnionych w sektorze przewozów pasażerskich był większy niż pracowników przewoźników towarowych. Dekadę temu było odwrotnie – to przewoźnicy towarowi zatrudniali więcej pracowników niż pasażerscy. Nadal liderem zatrudnienia są zarządcy infrastruktury. Przez 10 lat wzrósł udział najmłodszych pracowników u przewoźników i zarządców infrastruktury.
Zmiana struktury zatrudnienia
W 2025 r. na kolei w oparciu o umowę o pracę zatrudnionych było niespełna 85,3 tys. osób, podczas gdy w 2015 r. było to prawie 91,2 tys. pracowników. Zatrudnienie w 2025 r. było niższe o 6,4% w porównaniu do 2015 r. Największym pracodawcą sektora pozostają zarządcy infrastruktury, którzy w 2025 r. odpowiadali za 43,6% zatrudnienia ogółem. Wobec 44,5% w 2015 roku.
Znacznie większe zmiany zaszły wśród przewoźników. O ile w 2025 r. większy udział w zatrudnieniu mieli przewoźnicy pasażerscy (31,8%) niż towarowi (24,6%), o tyle dekadę wcześniej relacja była odwrotna . Udział przewoźników towarowych wynosił 30,6%, a pasażerskich 24,9%.
Zmiany zatrudnienia odzwierciedlają kierunek rozwoju poszczególnych segmentów rynku kolejowego. Podczas gdy przewozy pasażerskie przechodziły w ostatnich latach okres dynamicznego wzrostu, który przełożył się na wzrost zatrudnienia, przewozy towarowe – wraz ze spadkiem skali działalności – ograniczały liczbę pracowników.
Wzrost znaczenia przewozów pasażerskich, zmiany w strukturze zatrudnienia oraz sukcesywne odmładzanie kadr należą do najważniejszych trendów, które kształtowały kolejowy rynek pracy w ostatniej dekadzie. Choć kolej zatrudnia dziś mniej osób niż ponad 10 lat temu, wydaje się, że sektor coraz skutecznej dostosowuje poziom zatrudnienia do zmieniających się potrzeb przewozowych. Proces wymiany pokoleniowej nie został jednak zakończony, szczególnie w przypadku kluczowych grup zawodowych. Zapewnienie ciągłości kadr szczególnie na stanowiskach regulowanych pozostaje jednym z istotnych wyzwań sektora w najbliższych latach – ocenia dr hab. inż. Ignacy Góra, prezes Urzędu Transportu Kolejowego.
Wyzwania pokoleniowe
W strukturze zatrudnienia mierzonej ekwiwalentem pełnego czasu pracy, w porównaniu z 2015 r. we wszystkich segmentach rynku kolejowego wzrósł udział najmłodszych pracowników. Jednocześnie spadł udział osób powyżej 50. roku życia. Najbardziej widoczne było to wśród przewoźników pasażerskich, gdzie osoby poniżej 30. roku życia stanowiły w 2025 r. 17,3% zatrudnionych. Czyli o 6,7 punktu procentowego więcej niż dekadę wcześniej. Wśród zarządców infrastruktury udział młodych pracowników wyniósł 11,1% (wzrost z 9,8%), a wśród przewoźników towarowych 9,6% (wzrost z 8,1%).
Na tle długookresowych zmian warto zwrócić uwagę na sytuacje w 2025 r. w ujęciu rok do roku. Podczas gdy u przewoźników pasażerskich odnotowano wzrost udziału pracowników poniżej 30. roku życia (z 16,5% do 17,3%), u przewoźników towarowych nastąpił wyraźny spadek (z 11% do 9,6%). Dane te mogą wskazywać, że perspektywy zatrudnienia i rozwoju dla młodych pracowników są obecnie korzystniejsze w segmencie pasażerskim. W przewozach towarowych wzrósł udział grupy pracowników w wieku 30-50 lat (z 45,8% w 2024 r. do 49,1% w 2025 r.). W 2025 r. najstarsi pracownicy stanowili 41,3% załogi u przewoźników towarowych, podczas, gdy u przewoźników pasażerskich ich udział wynosił 36,4%. Najwyższy udział pracowników powyżej 50. roku życia odnotowano u zarządców infrastruktury (43,7%).
Mimo widocznego odmładzania kadr, osoby powyżej 50. roku życia nadal stanowiły ponad 2/5 zatrudnionych u zarządców infrastruktury i przewoźników towarowych. Oznacza to, że zapewnienie ciągłości zatrudnienia na stanowiskach kolejowych pozostanie istotnym wyzwaniem dla sektora w najbliższych latach – stwierdza prezes Ignacy Góra.
Niezależnie od zmian zachodzących w najmłodszej i najstarszej grupie wiekowej, trzon zatrudnienia nadal stanowili pracownicy w wieku 30-50 lat. Ich udział w 2025 r. wyniósł odpowiednio 46,2% u przewoźników pasażerskich, 49,1% u towarowych oraz 45,2% u zarządców infrastruktury (w 2015 r. było to odpowiednio: 47,8%, 45,5% i 46%).
Ekwiwalent pełnego czasu pracy to całkowita liczba godzin (wraz z nadgodzinami) przepracowana na stanowisku pracy, podzielona przez średnią liczbę godzin przepracowanych rocznie na pełnoetatowym stanowisku.
Więcej maszynistów w przewozach pasażerskich
Liczba maszynistów, którzy są jedną z kluczowych grup zawodowych na kolei, mierzona w ekwiwalentach pełnego czasu pracy, zmieniała się zgodnie z kierunkiem rozwoju poszczególnych segmentów rynku. Przez dekadę liczba maszynistów zatrudnionych w przewozach pasażerskich przewyższyła liczbę maszynistów zatrudnionych w sektorze przewozów towarowych:
- W 2015 r. przewoźnicy towarowi zatrudniali ponad 7,4 tys. maszynistów wobec 4,7 tys. u przewoźników pasażerskich.
- W 2025 r. to w przewozach pasażerskich pracowało więcej maszynistów – ponad 6,5 tys. wobec 6,4 tys. w przewozach towarowych.
Ponadto, ciągu dekady wyraźnie zmieniła się również struktura wieku maszynistów. W 2015 r. w przewozach pasażerskich prawie połowa wszystkich maszynistów (46,5%) została przypisana do grupy wiekowej „ponad 50 lat”. Natomiast w przewozach towarowych udział tej grupy stanowił 52,4%. W 2025 r. u przewoźników pasażerskich i towarowych dominowali już maszyniści w wieku 30–50 lat (odpowiednio 54,7% i 56,6% maszynistów).
Proces odmładzania kadr maszynistów był szczególnie widoczny w przewozach pasażerskich. W 2025 r. 25,8% tej grupy zawodowej stanowili młodzi maszyniści, poniżej 30. roku życia, podczas gdy w 2015 r. ich udział wynosił niespełna 12%. W przewozach towarowych zmiany te zachodziły znacznie wolniej – udział najmłodszych maszynistów wzrósł z 4,5% w 2015 r. do 6,6% w 2025 r.
Kolej lepiej korzysta z kadr
UTK informuje także, iż porównanie średniorocznych zmian zatrudnienia i pracy przewozowej w latach 2015–2025 pokazuje, że w przewozach pasażerskich tempo wzrostu pracy przewozowej było wyższe niż tempo zmian zatrudnienia. Średnioroczny wzrost pracy przewozowej wyniósł 8,4%, podczas gdy zatrudnienie rosło o 1,8% rocznie. W tym samym czasie w przewozach towarowych wzrostowi pracy przewozowej o 1,3% rocznie towarzyszył spadek zatrudnienia o 2,7%. U zarządców infrastruktury obsługujących przewozy pasażerskie i towarowe zatrudnienie w ciągu 10 lat zmniejszało się średnio o 0,9% rocznie.
Niezależnie od kierunku zmian zatrudnienia produktywność mierzona pracą przewozową przypadającą na jednego pracownika wzrosła w przewozach pasażerskich i towarowych niemal w identycznym tempie – odpowiednio o 47,2% i 47,8%. Oznacza to, że w 2025 r. na jednego zatrudnionego przypadało niemal połowę więcej pracy przewozowej niż dekadę wcześniej.
Wzrost efektywności wykorzystania zasobów ludzkich potwierdzają także pozostałe wskaźniki produktywności zatrudnienia. Dotyczyło to również maszynistów – w 2025 r. na jednego maszynistę przypadało o 13% więcej pociągokilometrów w przewozach pasażerskich oraz o 22,8% więcej w przewozach towarowych w porównaniu do danych z 2015 r.
Szczegółowe dane i statystyki dotyczące zatrudnienia na kolei dostępne są na stronie Dane kolejowe w zakładce Zatrudnienie.