Nawet ponad 20 mln zł mógł otrzymać właściciel nieruchomości przejętej przez Centralny Port Komunikacyjny pod budowę powstającego nowego lotniska i szybkiej kolei.
CPK poinformował, że wyceny sporządzono dla wszystkich 923 działek, a Wojewoda Mazowiecki wydał decyzje odszkodowawcze dla 97% z nich. W granicach lotniska i węzła komunikacyjnego spółka wypłaciła zaliczki właścicielom 547 działek.
Spółka wyjaśnia, że właściciele mogą otrzymać w ten sposób 85% ustalonego odszkodowania jeszcze przed ostatecznym zakończeniem postępowania. Jednocześnie 106 działek ma nieuregulowany stan prawny i w tych wypadkach nie można złożyć wniosku o wypłatę zaliczki.
Po podjęciu, w ramach programu inwestycyjnego Port Polska, decyzji o skróceniu, określonego przez ustawę, 30-dniowego terminu wypłaty zaliczek, pieniądze są co do zasady przelewane na konta właścicieli nieruchomości średnio w ciągu 7 dni od złożenia kompletnego wniosku.
Wniosek o zaliczkę musi zawierać dane właściciela rachunku bankowego i być podpisany osobiście, bądź kwalifikowanym podpisem elektronicznym. CPK zastrzega, że uzupełnianie brakujących elementów może mieć wpływ na termin wypłaty.
Co ważne, wypłata zaliczki nie zamyka byłym właścicielom drogi do dochodzenia swoich praw. Mogą oni bowiem odwoływać się od decyzji ustalającej kwotę odszkodowania.
Ceny wyższe od cen rynkowych
Zanim rozpoczął się proces wywłaszczeniowy, właściciele mogli sprzedać nieruchomości spółce w ramach Programu Dobrowolnych Nabyć (PDN). Program oferował nie tylko atrakcyjne warunki finansowe, ale również rozwiązania ułatwiające właścicielom przeprowadzkę i przeniesienie gospodarstw.
CPK zaznacza, że na terenie budowy przyszłego lotniska zaproponował mieszkańcom ceny znacznie przewyższające wartość rynkową nieruchomości. To najlepiej pokazują ceny gruntów oferowane w ramach PDN. Port Polska płacił za grunt rolny kilkukrotnie więcej za hektar niż średnie ceny gruntów rolnych na terenie województwa.
Należy dodać, że chodzi o grunt rolny według przeznaczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W przypadku gruntów przeznaczonych w dokumentach planistycznych pod zabudowę ceny były jeszcze wyższe. Przykładowo od kilkuset tysięcy zł do 1 mln zł za hektar, ze wskazaniem na grunty przeznaczone pod zabudowę usługową i produkcyjną. Nawet jeżeli grunt był wykorzystywany wyłącznie na cele rolne i nie był odrolniony.
Do tego dochodziły kwoty wypłacone za zabudowania i naniesienia roślinne, które dodatkowo zwiększały ostateczną cenę sprzedaży nieruchomości.
Ile płacono za domy i gospodarstwa?
Domy i budynki w ramach PDN były wyceniane indywidualnie. I tak, typowy murowany dom z przełomu XX i XXI wieku rzeczoznawcy wyceniali średnio od ok. 1 mln złotych wzwyż. W przypadku nowych domów ceny wynosiły ok. 2-3 mln złotych. Wyceny zależały przede wszystkim od technologii, powierzchni i standardu wykonania budynku. CPK wyjaśnia, że od drugiej połowy 2022 roku ceny proponowane w programie zawsze były dużo wyższe od cen rynkowych.
Średniej wielkości gospodarstwa o powierzchni około 10 hektarów osiągały przykładowo poziom rzędu kilku milionów złotych, a większe – o powierzchni 20 hektarów – nawet kilkanaście milionów złotych. Najwyższe ceny oferowane w ramach PDN mogły przekraczać 20 mln złotych. Dotyczyło to największych gospodarstw o powierzchni ponad 30 hektarów.
Za największe gospodarstwa proponowano właścicielom jeszcze więcej, gdyż te poza dużym areałem dysponowały jeszcze rozwiniętym zapleczem produkcyjnym w postaci budynków gospodarczych, dużych obór, silosów, itp.
W przypadku dużych gospodarstw uwzględniano również ich funkcję gospodarczą – źródło dochodu właściciela i miejsca pracy. Spółka oferowała pomoc przy przenoszeniu działalności, w tym transport zwierząt i ciężkiego sprzętu rolniczego.
65% w Programie Dobrowolnych Nabyć
Łącznie w ramach programu wykupiono 1672 ha, czyli 65% obszaru lotniska i węzła komunikacyjnego po jego zachodniej stronie. Dobrowolnie sprzedano spółce również 236 z 310 budynków mieszkalnych, czyli 76% wszystkich znajdujących się na tym obszarze.
- Skrzelew – 51 z 58 (88 proc.),
- Duninopol 21 z 24 (88 proc.),
- Wyczółki – 29 z 34 (85 proc.),
- Buszyce – 34 z 42 (81 proc.).
Spółka CPK zaznacza, że celem PDN było ograniczenie społecznych i finansowych skutków pozyskiwania nieruchomości pod inwestycję publiczną. Decyzja o sprzedaży majątku, o opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania czy miejsca pracy jest zawsze decyzją trudną i złożoną.
Dlatego oprócz warunków finansowych program przewidywał dodatkowe formy wsparcia. Właściciele mogli m.in. pozostać w sprzedanej nieruchomości zazwyczaj przez 6-9 miesięcy po transakcji, a spółka pomagała w przeprowadzce i przenoszeniu gospodarstw. Pozwalało to najpierw otrzymać pieniądze ze sprzedaży, a następnie wykorzystać je na znalezienie nowego miejsca zamieszkania lub prowadzenia działalności.