Dzisiaj przypada w Kościele katolickim liturgiczne wspomnienie Św. Katarzyny Aleksandryjskiej – patronki polskich kolejarzy. Święto Kolejarzy obchodzi ponad 87 tys. pracowników podmiotów sektora transportu szynowego. Ale nie tylko oni mają powody do świętowania.
Z danych Urzędu Transportu Kolejowego za 2024 roku wynika, że mamy w Polsce ponad 87 tys. pracowników bezpośrednio zatrudnionych na kolei. Dotyczy to zestawienie przede wszystkim osób mających umowy o pracę. Najwięcej z nich – około 38,1 tys. – pracuje w segmencie budowy i utrzymania infrastruktury. Chodzi tu przede wszystkim o pracowników PKP Polskich Linii Kolejowych, ale na rynku działają także inne, choć znacznie mniejsze podmioty, które odpowiadają za infrastrukturę. Należą do nich m.in. Cargotor, PKP LHS, Dolnośląska Służba Dróg i Kolei we Wrocławiu, czy Warszawska Kolej Dojazdowa oraz Pomorska Kolej Metropolitarna.
Około 26,4 tys. pracowników zatrudniają przewoźnicy pasażerscy. Najwięksi pod względem liczby zatrudnionych to: PKP Intercity, POLREGIO, Koleje Mazowieckie oraz Koleje Śląskie.
Natomiast niespełna 22,7 tys. osób pracowało u przewoźników towarowych. Mimo dużych zwolnień grupowych, jakie miały miejsce w 2024 roku, największym pracodawcą w tym sektorze pozostaje PKP CARGO. Na kolejnych pozycjach są: Orlen Kolej, Grupa DB oraz PKP LHS.
Mniej pracowników
W porównaniu do 2023 roku, liczba pracowników na kolei spadła o ponad 3,4 tys. osób (-3,8%). Co ciekawe, znaczny wzrost liczby pasażerów w ostatnich latach na polskiej kolei powoduje także to, że musi rosnąć liczba pracowników. W 2024 roku ta populacja wzrosła w ujęciu rok do roku o prawie 1,4 tys. (+5,5%).
UTK informuje, że w grupie stanowisk regulowanych na kolei dominuje maszynista. W 2024 r. kolej zatrudniała ponad 12,5 tys. osób na tych stanowiskach na umowę o pracę. Druga pod względem wielkości grupą zawodową są dyżurni ruchu – w 2024 r. było ich ponad 8,1 tys. pracowników. Kolejne pod względem wielkości grupy zawodowe to: pracownicy utrzymania taboru, kierownicy pociągu, nastawniczy oraz dyspozytorzy, rewidenci taboru, automatycy i ustawiacze.
A jak wygląda struktura wiekowa na polskiej kolei? UTK informuje, że Jeszcze w 2023 r. najliczniejszą grupą pracowników na kolei stanowiły osoby w przedziale wiekowym powyżej 50 lat (43,7%). Ale w 2024 r. ich udział spadł do poziomu 40,6%, Natomiast najliczniejszą grupą (46,1%) stali się pracownicy w wieku od 30 do 50 lat (w 2023 roku stanowili 43,7%). Udział pracowników w wieku do 30 lat wzrósł rok do roku z 12,5% do 13,3%.
Natomiast w podziale na poszczególne stanowiska na kolei „najmłodsza” jest kadra konduktorska zatrudniona u przewoźników pasażerskich. Udział pracowników do 30. roku życia stanowi ponad 47,6% ogółu zatrudnionych na tym stanowisku w 2024 r. Stanowisko „prowadzący pojazdy kolejowe” najsilniej reprezentowane jest w grupie od 30 do 50 lat (61,6% udział). Pracownicy powyżej 50 lat największy udział (59%) stanowili na stanowisku toromistrz.
Nie tylko przewoźnicy i infrastruktura
Oczywiście nie ma już powrotu do czasów, gdy kolej zatrudniała około 400 tys. ludzi, ale warto dodać, że statystyka UTK nie obejmuje ogromnej rzeszy osób mniej lub bardziej związanych z koleją. To chociażby tysiące pracowników przedsiębiorstw zajmujących się produkcją oraz serwisowaniem pojazdów szynowych lub dostarczających szereg usług i towarów przewoźnikom pasażerskim i towarowym. Św. Katarzyna jest także patronką polskich tramwajarzy, którzy również świętują 25 listopada.
Branża kolejowa to również naukowcy, eksperci prowadzących badania i inną działalność na rzecz kolei oraz media branżowe. Wreszcie tysiące miłośników kolei, którzy angażują się nie tylko w promowanie transportu szynowego na wielu obszarach, ale także jako wolontariusze działają na rzecz ratowania zabytków kolejowych, jak również zachowanie i przywracanie do życia lokalnych linii.
Patronka kolejarzy
Św. Katarzyna Aleksandryjska, patronka kolejarzy, pochodziła z Egiptu. Nie jest znana data jej urodzić. Według tradycji chrześcijańskiej była bogatą i wykształconą chrześcijanką z Aleksandrii. Ślubowała Bogu czystość, a śmierć męczeńską poniosła w wieku 18 lat, między 307 a 312 rokiem za panowania cesarza Maksencjusza, który zorganizował prześladowania chrześcijan. Katarzyna krytykowała prześladowania i działanie cesarza, zaś wyrok śmierci zapadł po dyspucie religijnej, w której Katarzyna okazała się bieglejsza od pięćdziesięciu mędrców pogańskich. Część z nich nawet się wtedy nawróciła na chrześcijaństwo. Cesarz skazał wtedy Katarzynę na śmierć przez łamanie kołem. Ostatecznie została ścięta, gdyż anioł zniszczył narzędzie tortur. Dlatego św. Katarzyna Aleksandryjska jest często przedstawiana w ikonografii z kołem, który jest jednym z jej atrybutów.