Wczoraj minęło 15 lat od inauguracyjnego przejazdu SKM-ki w Warszawie. Co jednak ma wspólnego Szybka Kolej Miejska z latami 30. XX wieku? Tego dowiecie się w dzisiejszym artykule.
Warszawska Szybka Kolej Miejska to naziemna sieć szybkiej kolei miejskiej łączącej centrum stolicy z tzw. obwarzankiem warszawskim, czyli powiatami położonymi wokół stolicy. SKM stanowi uzupełnienie metra, z którym tworzy kolejowy system miejski (kolej aglomeracyjna), będąc najszybszym środkiem komunikacji w stolicy. Kolej miejska w Warszawie została ustanowiona na istniejących liniach kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe, przy wykorzystaniu bardzo dobrego układu węzła. Spółka jest członkiem Związku Samorządowych Pracodawców Kolejowych
Zanim opowiem kiedy i jak zaczęto pracę nad współczesnymi liniami SKM-ki w Warszawie, warto wspomnieć o mało wiadomym fakcie, próby stworzenia systemu Szybkich Kolei Miejskich już na przełomie 1936/1937 roku! 15 grudnia 1936 otwarto trakcję elektryczną na linii do Otwocka i Pruszkowa. W 1937 zelektryfikowano węzeł i wprowadzono kursy podmiejskie z częstotliwościami typowymi dla dzisiejszych SKM-ek. 22 maja oddano do użytku zelektryfikowany odcinek Pruszków – Grodzisk – Żyrardów, a 15 grudnia 1937 uruchomiono pociągi elektryczne do Mińska Mazowieckiego. Zastosowano tabor przystosowany do wysokich (węzłowych) peronów. Jak można się domyślić – dalszy rozwój i być może zainicjowanie Szybkich Kolei Miejskich w Warszawie zatrzymał wybuch II Wojny Światowej…
Po wojnie zbudowano drugą nawę tunelu średnicowego. W okresie gospodarki planowej linię średnicową znacznie rozbudowano i zmodernizowano, a nowy tabor typu 1B/2B, ASEA i 3B/4B (serie EW53, EW54, EW55) także był przystosowany do wysokich peronów, a liczbę drzwi zwiększono. W 1963 oddano do użytku nowoczesną przystanek Warszawa Śródmieście (w miejscu zburzonego Dworca Głównego) i przystanki Warszawa Ochota, Powiśle oraz Stadion, a także osobny tunel dla pociągów dalekobieżnych. W 1975 zbudowano w nowym miejscu dworzec Warszawa Centralna. Od czasów stanu wojennego i pogłębionego przez niego kryzysu społeczno-gospodarczego system podupadł, zmniejszyła się częstotliwość kursowania pociągów. Niekorzystny wpływ na poziom świadczonych przez kolej usług miały także przemiany ustrojowe, pod koniec lat 90. XX wieku kolej regionalna w Warszawie obsługiwała poniżej 1% realizowanych podróży, a składy wysokoperonowe zastępowane przez „uniwersalne” typu 5B/6B (seria EN57), a rozkład jazdy nie przystawał do lokalnych potrzeb. Jedyne wówczas wyprodukowane zespoły wysokoperonowe (serie EW58 i EW60) skierowano do Trójmiasta, gdyż Warszawa nie była postrzegana jako miejsce, gdzie komunikacja kolejowa ma jakieś znaczenie.
Dopiero pod koniec 2002 padła propozycja, by system SKM zorganizować jako przedsiębiorstwo oddzielne od kolei państwowej PKP. Chodziło o zniwelowanie różnic taryfowych między PKP i ZTM. W 2004 utworzono takie przedsiębiorstwo, a Rada Warszawy przydzieliła fundusze na zakup sześciu zespołów.
23 września 2005 roku nastąpił pokazowy przejazd SKM-ki na trasie specjalnej: Warszawa Centralna – Grodzisk Mazowiecki – Warszawa Centralna. To pierwszy przejazd pojazdu 14WE – 01. Oficjalne uruchomienie przewozów nastąpiło 3 października 2005 na trasie z Falenicy do Warszawy Zachodniej. Do grudnia 2005 jazda SKM była bezpłatna, a później zaczęła funkcjonować taryfa Zarządu Transportu Miejskiego. Linia nie spełniła jednak oczekiwań, kursowała nieregularnie z powodu niemożności ustanowienia dobrego rozkładu jazdy dla nowego przedsiębiorstwa kolejowego i nie osiągała lepszych prędkości od kursujących podobną trasą pociągów Kolei Mazowieckich, prywatnych przewoźników autobusowych oraz jadącego równolegle autobusu ZTM 521…