Trwają konsultacje społeczne nad projektem nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym, której celem jest m.in. rozszerzenie uprawnień funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei. ten kierunek generalnie popierają związki zawodowe działające w SOK, ale mają też uwagi odnoszące się do szczegółowych rozwiązań.
Oficjalne stanowisko wobec nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym przedstawił Ogólnopolski Związek Zawodowy Kolejarzy Śląskich w SOK. Związkowcy zaznaczają, że jako strona społeczna popierają kierunek zmian w przepisach dotyczących uprawnień funkcjonariuszy SOK, które zaproponował rząd. Chodzi o nadanie im prawa do samodzielnego kierowania ruchem na przejazdach czy przyznanie dostępu do rejestru PESEL. Z drugiej jednak strony związek obawia się, że nowelizacja zrzuca zbyt dużą odpowiedzialność na funkcjonariusz SOK. Bowiem to szeregowi pracownicy – zdaniem OZZKŚ w SOK – będą ponosili całe ryzyko operacyjne i finansowe podejmowanych działań operacyjnych. Bowiem SOK nie jest pod względem prawnym taką formacją mundurową jak Policja czy Straż Graniczna, ale częścią spółki akcyjnej – PKP Polskie Linie Kolejowe. SOK powinna być więc objęta większą ochroną prawną i socjalną.
Najważniejsze uwagi
Ogólnopolski Związek Zawodowy Kolejarzy Śląskich w SOK przedstawił listę swoich uwag do nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym.
Pierwsza uwaga dotyczy wykorzystywania dronów przez patrole SOK. Związek w pełni popiera wykorzystanie dronów przez SOK do patrolowania torowisk czy łapania złodziei (art. 60a ust. 5). Sprzeciwiamy się jednak przepisowi o bojowej „neutralizacji” obcych dronów. Wojsko i Policja z miliardowymi budżetami mają z tym problemy, tymczasem rząd chce, by problem zwalczał SOK-ista. Ponieważ ustawa zabrania nam używania urządzeń elektronicznych (tzw. zagłuszaczy), funkcjonariusze musieliby strącać drony metodami mechanicznymi (siatkami) w bezpośrednim sąsiedztwie napowietrznej sieci trakcyjnej pod napięciem 3000 V (3 kV). To śmiertelne niebezpieczeństwo porażenia prądem dla załogi i ryzyko katastrofy kolejowej – czytamy w stanowisku Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Kolejarzy Śląskich w SOK.
Związkowcy wskazują też, że projekt daje SOK prawo do wkraczania na prywatne posesje i pola w pościgu, ale zapomina o ochronie pracownika przed pozwami odszkodowawczymi rolników. I domagają się, aby w ustawie znalazł się zapisy o wyłączeniu osobistej odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy za nieumyślne szkody w pościgu i przeniesienia jej na pracodawcę. Tak jak np. za szkody spowodowane przez policjantów odpowiada Skarb Państwa. Ponadto związkowcy wskazują, że jeśli funkcjonariusz straci zdrowie w walce z przestępczością, spółka może go dziś po prostu zwolnić.
Strona społeczna zwraca także uwagę na to, że przyznanie dostępu do bazy PESEL pozwala jedynie potwierdzić dane z dowodu. Aby skutecznie dbać o bezpieczeństwo na peronach, niezbędny jest zaś bezpośredni wgląd do policyjnego systemu KSIP. Bez tego patrol w trakcie legitymowania podejrzanej osoby nie ma możliwości zweryfikowania, czy jest ona poszukiwana listem gończym, co bezpośrednio zagraża życiu interweniujących funkcjonariuszy.
Inne zastrzeżenia związkowców dotyczą zakazu dodatkowego zarobkowania funkcjonariuszy poza SOK. Podkreślają oni, że pracownicy Straży Ochrony Kolei nie posiadają przywilejów służb mundurowych. Związkowcy wnioskują ponadto o wprowadzenie przepisów wyborze Komendanta SOK wyłącznie w drodze transparentnego konkursu. Takie stanowisko – ich zdaniem – powinna sprawować osoba, która posiada minimum 10 -letni staż w strukturach formacji, aby ukrócić polityczne potencjalne nominacje osób spoza branży.
Sebastian Szwarc, przewodniczący Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Kolejarzy Śląskich w SOK, zaznaczył, że jeśli nie będzie konsensusu w obszarze przepisów antydronowych oraz pościgowych, to ta część nowelizacji powinna zostać wyłączona z nowelizacji ustawy. I skierowana do odrębnego procedowania.