Rynek kolejowych przewozów towarowych w Europie znajduje się w trendzie spadkowym od kilku lat. Tendencja osłabienia segmentu była widoczna od 2019 r. Po okresie przejściowego odbicia w latach 2021–2022, od roku 2023 spada zarówno masa przewożonych towarów, jak i praca przewozowa. Niestety, Polska należy do państw, gdzie spadki przewozów pod względem masy są najbardziej widoczne.
Urząd Transportu Kolejowego podsumował, że w 2025 roku w 31 państwach europejskich przewieziono łącznie 1,5 mld ton towarów. W porównaniu z 2024 rokiem oznacza to spadek o 3% (od 2024 r. w danych Eurostat dostępne są również statystyki przewozów towarów w Ukrainie, co znacząco wpłynęło na dane dotyczące całego rynku).
Spośród 31 krajów spadek w masie przewiezionych towarów dotyczył 23, a największe odnotowano na Ukrainie, w Niemczech oraz w Polsce. Te trzy państwa łącznie odpowiadały za ponad 47% udziału w rynku przewozów towarowych. Przewozy w tych krajach to razem 707 mln ton, z czego 328 mln ton w Niemczech, niemal 218 mln ton w Polsce i 161 mln ton na Ukrainie.
Największy spadek według liczb bezwzględnych był na Ukrainie, gdzie przewozy zmniejszyły się o 13,6 mln ton. Zaś największy wzrost masy (o 4,7 mln ton) odnotowano w Norwegii, co oznaczało jednocześnie największą dynamikę wzrostu rok do roku – na poziomie 15,9%. W czołówce europejskiej pod względem przewozu towarów wzrosty odnotowały także: Austria (o 2,3% – z 94 mln ton do 96,2 mln ton), Francja (o 1,2% – z 78,3 mln ton do 79,2 mln ton) i Włochy (o 0,5% – z 94,4 mln ton do 94,9 mln ton).
Irlandia: największy spadek
Dynamika przewozów towarów najbardziej spadła w Irlandii (o 37,7%), gdzie regularnie na przestrzeni ostatnich lat spada przewóz towarów koleją. Na taki stan rzeczy wpływa najkrótsza sieć linii zelektryfikowanych w Europie. W 2025 r. nastąpiło również zdecydowane ograniczenie dla połączeń kolejowych w dostępie do infrastruktury portowej w Dublinie w związku z modernizacją tzw. „Alexandra Road”, która jest bezpośrednim dojazdem do terminali portowych. Modernizacja ma trwać do jesieni 2026 r. Brak bezpośredniego transportu kolejowego do portu przełożył się na przekierowanie wszystkich ładunków na transport drogowy do czasu ponownego otwarcia zmodernizowanej linii.
Poza Irlandią największe spadki procentowe były domeną mniejszych i średnich pod względem powierzchni państw europejskich. Na tym tle Polska była jednym z krajów, które najłagodniej odczuły spadki. Przewóz rok do roku w masie mniejszy o 2,5% umiejscowił nasz kraj wraz z Niemcami najbliżej średniej europejskiej za 2025 r. (dynamika średniego spadku dla 31 krajów wyniosła 3%).
Praca przewozowa
Praca przewozowa dla 31 krajów osiągnęła w 2025 r. poziom 474,4 mld tonokilometrów. W porównaniu do 2024 r. parametr ten odnotował spadek o 4,8%. Jeszcze większe spadki były udziałem tych państw, dla których Eurostat zbierał dane przynajmniej od 2016 r. (a więc z wyłączeniem Bośni i Hercegowiny, Serbii oraz Ukrainy). Największa wielkość pracy przewozowej była udziałem Niemiec. W 2025 r. zrealizowano tam 123,5 mld tonokilometrów, co przełożyło się na udział na poziomie 26%. Druga jest Ukraina z udziałem 20,9%. Polska z udziałem 11,9% jest pod tym względem trzecim krajem w Europie. Te trzy kraje odnotowały jednak spadki pracy przewozowej w wartościach bezwzględnych.
Wzrosty w pracy przewozowej i udziale w rynku europejskim odnotowały Francja, Włochy i Austria. Francja w 2025 r. miała jednocześnie najwyższy wzrost pracy przewozowej w wartościach bezwzględnych (o 1,71 mld tonokilometrów więcej niż w 2024 r., 34 mld tonokilometrów w stosunku do 32,2 mld tonokilometrów w 2024 r.). Austria i Włochy natomiast miały wzrosty kolejno o 0,66 i 0,63 mld tonokilometrów. Największy spadek pracy przewozowej według wartości bezwzględnych był w Ukrainie (spadek o 14,2 mld tonokilometrów), Niemczech (2,8 mld tonokilometrów) i Polsce (2 mld tonokilometrów).
Najwyższa dynamika wzrostu pracy przewozowej (14,7%) miała miejsce w Czarnogórze, pomimo że przewóz według masy towarów wzrósł w tym kraju jedynie o 2,1%. Drugą największą dynamikę wzrostu pracy przewozowej (8,7%) odnotowano w Grecji, a trzecią w Finlandii (6,3%). Największe spadki dynamiki pracy przewozowej są udziałem tych samych państw, które odnotowały również największe procentowe spadki w masie. W 2025 r. aż 15 krajów miało udział w pracy przewozowej ogółem poniżej 1%.
Mniejsza odległość
Średnia odległość przewozu 1 tony w 2025 r. zmniejszyła się względem 2024 r. jedynie o 5,9 km i wyniosła 316,2 km. Najwyższe wartości dla tego miernika były w Ukrainie (614,3), w Grecji (454,1) i we Francji (428,7 km). W Polsce średnia odległość przewozu była niższa od średniej europejskiej i wyniosła 258,1 km.
31 państw z badania Eurostat to: Austria, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Czarnogóra, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Macedonia Północna, Niemcy, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Turcja, Ukraina, Węgry i Włochy.
Po więcej danych związanych z koleją pasażerską i towarową warto sięgnąć do Sprawozdania z funkcjonowania rynku kolejowego. Aktualne wydanie, z danymi za 2025 r., znajduje się na stronie Urzędu Transportu Kolejowego.