W tym roku obchodzimy jubileusz setnej rocznicy powstania Polskich Kolei Państwowych. Częścią historii polskiej kolei są również producenci taboru oraz urządzeń i systemów kolejowych. Dlatego w obchody jubileuszu włącza się Alstom, który kontynuuje tradycje dawnego Zapotel i ZWUS w Katowicach. Koncern podkreśla, że jest to miejsce, w którym historia polskiej kolei splata się z cyfryzacją i nowoczesnymi technologiami, a doświadczenie pokoleń inżynierów przyczyniło się do realizacji najbardziej złożonych projektów infrastrukturalnych.
Alstom zaznacza, że śląski zakład systematycznie rozwija technologie i zwiększa potencjał inżynieryjny. Obecnie zatrudnia 1100 wysoko wykwalifikowanych specjalistów, którzy tworzą jeden z kluczowych ośrodków Alstom w dziedzinie sterowania ruchem kolejowym.
Zamówienia dla Polski i zagranicy
W ostatnich latach zakład zainwestował w rozbudowę laboratoriów rozwojowych, w tym w laboratoriach umożliwiających – po raz pierwszy w Polsce – testy ESC oraz kompletne testy systemów ERTMS w warunkach laboratoryjnych. Doszło też do rozbudowy zespołu inżynieryjnego i zaplecza laboratoryjnego, aby wspierać projekty międzynarodowe, m.in. w Chorwacji i Bułgarii, a także zespoły odpowiedzialne za systemy pokładowe, aby skutecznie obsługiwać rosnącą liczbę zamówień z Europy Środkowo-Wschodniej. Uruchomiono również nową halę produkcyjno-magazynową. Obecnie w zakładzie w Katowicach powstaje kilka tysięcy modeli produktów wykorzystywanych w systemach sterowania ruchem kolejowym w Polsce i na świecie.
Zespół w Katowicach odpowiadał za kompleksowe wdrożenie, w tym projektowanie, certyfikację i wdrożenie, systemów sterowania ruchem kolejowym w setkach lokalizacji, w tym za modernizację węzłów Warszawa Zachodnia i Port Gdynia – najbardziej złożonych węzłów w kraju. Urządzenia i systemy katowickiej spółki zapewniają płynny przepływ ruchu kolejowego w Europie, Azji i obu Amerykach, a zespół wdrożeniowy w Katowicach jest zaangażowany w zaawansowane rozwiązania sygnalizacyjne w Niemczech, Szwecji, Grecji, Chorwacji, Turcji, na Filipinach i w Republice Południowej Afryki.
Sto lat działalności zakładu w Katowicach to historia konsekwentnego rozwoju technologicznego i niezwykłej pasji naszych pracowników. Od pionierskich urządzeń sygnalizacyjnych po zaawansowane cyfrowe systemy sterowania ruchem kolejowym – zawsze odpowiadaliśmy na realne potrzeby kolei. Dziś, jako część Grupy Alstom, realizujemy projekty o niespotykanej dotąd skali i złożoności, mając jednocześnie pełną świadomość naszej odpowiedzialności za bezpieczeństwo milionów pasażerów – mówi Adam Juretko, dyrektor zarządzający zakładu Alstom w Katowicach.
Bogata historia
Historia zakładu sięga 1926 roku, kiedy w Katowicach rozpoczęła działalność niewielka prywatna firma Zapotel (Zachodniopolskie Budownictwo Telefoniczne). W 1932 roku zakład zmienił nazwę na Telsyg i stał się jednym z najważniejszych producentów urządzeń dla polskich kolei. Opracowywano tu systemy sygnalizacji, urządzenia telefoniczne i skrzynki kablowe, które dostarczano do rozwijającej się sieci Polskich Kolei Państwowych. Zakup terenu przez Polską Spółkę Elektryczną – licencjobiorcę szwedzkiego koncernu Ericsson – otworzył drzwi do nowych technologii i szerszej skali działalności.
Lata powojenne były okresem wyjątkowo różnorodnej działalności zakładu. W Katowicach powstała między innymi jedyna w Polsce produkcja sygnalizacji minowej oraz iskrobezpiecznych napędów zwrotnicowych – rozwiązań unikatowych w Europie Środkowej. Zakład realizował również projekty dla wojska, a przez krótki czas zajmował się nawet produkcją dóbr konsumpcyjnych. To właśnie tutaj powstał legendarny prototyp skutera. Te mniej oczywiste epizody są dziś jedynie ciekawostką, ale świadczą o szerokim doświadczeniu technicznym i elastyczności zespołu.
Narodziny ZWUS i potęga inżynierii
Rok 1961 przyniósł centralizację śląskich zakładów sygnalizacji i powstanie Zakładów Wytwórczych Urządzeń Sygnalizacyjnych (ZWUS). Do Katowic zjechali się najlepsi inżynierowie z całej Polski, tworząc rozwiązania, które znacząco wpłynęły na standardy bezpieczeństwa na kolei. Z katowickim przedsiębiorstwem związanych było wiele wybitnych postaci, w tym Jerzy Duda-Gracz, konstruktor kolumny telefonicznej PYK-10, oraz Jerzy Kukuczka, najsłynniejszy polski himalaista. Kukuczka często podkreślał, że śląska etyka pracy wpajana w przemyśle ukształtowała jego charakter, determinację i odporność psychiczną. ZWUS stał się pionierem wielu innowacji – powstały tu prototypy automatycznej sygnalizacji przejazdowej i systemów automatycznego hamowania pociągów.
Projekty o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa
Od 2021 roku zakład jest częścią Grupy Alstom. Integracja z globalnymi strukturami pozwoliła na połączenie lokalnego know-how, budowanego przez dekady, z międzynarodowym doświadczeniem, dostępem do rynków globalnych i najnowocześniejszymi technologiami.
Największą siłą tego miejsca zawsze byli jego pracownicy. Alstom Katowice od lat współpracuje z uczelniami wyższymi, m.in. z Politechniką Śląską, Politechniką Krakowską i Politechniką Łódzką, angażując się w programy badawcze, prowadzenie zajęć, kursów i staży.
Patrzymy w przyszłość, w której transport kolejowy stanie się jeszcze bardziej cyfrowy, zautomatyzowany i zintegrowany z innymi formami transportu. Dla nas oznacza to przede wszystkim rozwój nowoczesnych systemów kolei dużych prędkości – strategicznego projektu transportowego w Polsce. Drugim filarem jest wsparcie naszych klientów w rozwiązywaniu jednego z ich kluczowych wyzwań: zwiększaniu przepustowości infrastruktury i efektywności transportu, między innymi poprzez cyfrowe systemy sygnalizacji i autonomiczne systemy mobilności – mówi Adam Juretko, dyrektor zarządzający Alstom Katowice.
Setna rocznica działalności Alstomu w Katowicach to nie tylko jubileusz, ale także potwierdzenie roli Śląska jako jednego z najważniejszych ośrodków technologii kolejowej w Europie – miejsca, z którego od stulecia płynie wyraźny sygnał postępu, stale nabierając rozpędu.