Społecznicy i biznes łączą siły, aby ratować parowozownię w Gnieźnie, największy zabytek techniki w Europie.
Koalicja gnieźnieńskich organizacji pozarządowych i izb gospodarczych złożyła na ręce prezydenta Gniezna Michała Powałowskiego oraz przewodniczącego Rady Miasta Zdzisława Kujawy wniosek o podjęcie uchwały o ratowaniu Parowozowni Gniezno. Inicjatorzy przygotowali raport pt. „Parowozownia Gniezno. Od Pary do Wodoru. Strategia transformacji od historycznego zabytku do centrum innowacji”, który ma być podstawą działań służących rozwojowi kolejowej placówki.
Inicjatorzy domagają się pilnego przyjęcia przez Radę Miasta Gniezna Apelu do rządu w sprawie parowozowni. Apel wzywa premiera oraz właściwych ministrów do powołania międzyresortowego zespołu i zabezpieczenia środków na odbudowę parowozowni.
Autorzy inicjatywy argumentują, że zabytkowy kompleks, będący własnością PKP S.A., znajduje się w stanie postępującej degradacji. Twórcy raportu ostrzegają, że obecny stan dachów wywołuje stan alarmowy, a dalsza bierność oznacza bezpowrotną utratę tego narodowego dziedzictwa.
Zabytki nie są naszą własnością, a jedynie depozytem, który otrzymaliśmy od przodków i który mamy obowiązek przekazać kolejnym pokoleniom – apelują autorzy dokumentu, powołując się na historyczną rolę 150-letniego kompleksu.
Co będzie w parowozowni?
Wizja zaprezentowana w strategii „Od Pary do Wodoru” to odejście od myślenia o parowozowni wyłącznie jako o martwym skansenie. Organizacje eksperckie i społeczne zaproponowały podział rewitalizacji na cztery wysoce rentowne filary:
- Interaktywne Narodowe Muzeum Kolejnictwa – „Żywe laboratorium” zlokalizowane w monumentalnych halach wachlarzowych.
- Centrum Transferu Technologii Wodorowych (CTTW) – powołane we współpracy m.in. z Politechniką Poznańską, wspierające niezależność energetyczną Polski.
- „Stacja Kultura” – pionierska przestrzeń dla sztuki, zrealizowana w modelu „Parent-Friendly”, eliminującym wykluczenie opiekunów z życia kulturalnego.
- Centrum Konferencyjno-Eventowe (MICE) – silnik gospodarczy całego kompleksu, generujący specjalistyczne miejsca pracy i walczący z „drenażem mózgów”.
Społecznicy od dawna zabiegają o rozwój gnieźnieńskiej parowozowni. Nawiązali oni współpracę m.in. z Urzędem Marszałkowskim Województwa Wielkopolskiego, Ministerstwem Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwem Infrastruktury. W 2025 roku doszło nawet do wyjazdowego posiedzenia sejmowej Komisji Infrastruktury w Gnieźnie.
Wśród podmiotów współtworzących inicjatywę znalazły się: Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno, Polska Grupa Wodorowa, Stowarzyszenie HALO! oraz Wielkopolska Izba Gospodarcza. Pełen raport „Od Pary do Wodoru” oraz projekt uchwały są dostępne do pobrania dla mieszkańców i mediów na oficjalnej stronie inicjatywy.
Działania społeczników mają związek z planami PKP odnośnie Parowozowni Gniezno. Spółka ogłosiła przetarg na sprzedaż nieruchomości. Co prawda część nieruchomości jest zabytkiem, więc nie można ich wyburzyć, ale nie ma gwarancji, że nowy właściciel zachowa dotychczasowe przeznaczenie terenu. Tylko część obiektu dzierżawi stowarzyszenie Parowozownia Gniezno.
11 lipca, podczas wydarzenia pt. Od Pary do Wodoru – rewitalizacja poprzez kulturę, odbędzie się debata o przyszłości parowozowni na podstawie zaprezentowanego raportu.