PKP Polskie Linie Kolejowe wraz z PGE Energetyka Kolejowa Operator testują innowacyjny system zapobiegania oblodzeniu sieci trakcyjnej podczas marznącego deszczu. Rozwiązanie oparte na kontrolowanym ogrzewaniu elementów infrastruktury ma zwiększyć niezawodność ruchu kolejowego zimą oraz ograniczyć ryzyko opóźnień kursowania pociągów. Dotychczasowe testy potwierdzają duży potencjał tej technologii, która w przyszłości może stać się podstawą nowoczesnego i bardziej niezawodnego modelu zimowego utrzymania ruchu kolejowego – nawet w najbardziej wymagających warunkach pogodowych.
Trwają intensywne prace rozwojowe nad innowacyjnym systemem odladzania sieci trakcyjnej, który zmienia prąd zmienny na stały, a następnie przesyła go w pętli przewodami trakcyjnymi nad torami. Dzięki temu sieć trakcyjna może być bezpiecznie podgrzewana do około 4–5°C, co sprzyja rozpuszczaniu lodu powstającego podczas opadów marznącego deszczu. Rozwiązanie może być uruchamiane automatycznie – po wykryciu gołoledzi na drutach – lub ręcznie. System w ramach poligonu doświadczalnego nadzorowanego przez Instytut Kolejnictwa, zainstalowano w podstacji trakcyjnej Kostów (Opolskie). Obecnie jest testowany na odcinkach Kostów – Biskupice, Kostów – Byczyna Kluczborska – Krzywizna oraz na stacji Byczyna Kluczborska.
Istotnym etapem projektu były prowadzone przez cały sezon jesienno-zimowy próby terenowe oraz obserwacja pracy systemu w rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych. Podczas testów analizowano między innymi skuteczność podgrzewania przewodów trakcyjnych oraz poprawność działania mechanizmów odpowiedzialnych za wykrywanie przejeżdżających pojazdów i pobór prądu przez elektryczne pojazdy trakcyjne.
Szczegółowo przeanalizowaliśmy zachowanie systemu w warunkach rzeczywistego zagrożenia atmosferycznego. Próby potwierdziły wzrost temperatury przewodów trakcyjnych oraz prawidłową pracę automatyki odpowiedzialnej za kontrolę procesu odladzania. Dotychczasowe rezultaty i wyniki testów terenowych wskazują, że rozwiązanie ma potencjał do wspierania ruchu kolejowego w wymagających warunkach zimowych, choć prace rozwojowe nadal są kontynuowane – mówi Radosław Burak-Romanowski, dyrektor Biura Energetyki PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.
Etap badań
Obecnie kluczowym elementem projektu są prace badawczo-rozwojowe związane z udoskonalaniem oprogramowania odpowiedzialnego za lokalizację pociągów i analizę sytuacji ruchowej na szlakach kolejowych. W najbliższym czasie planowana jest realizacja kolejnych działań rozwojowych bezpośrednio na terenie podstacji trakcyjnej Kostów.
Zakres prac obejmie wdrożenie nowych wersji oprogramowania, dostrojenie parametrów algorytmów do lokalnych warunków infrastrukturalnych oraz dalszą weryfikację pracy systemu w środowisku zbliżonym do docelowej eksploatacji. Testy te pozwolą na dokładniejszą ocenę skuteczności opracowanych mechanizmów i zebranie dodatkowych danych niezbędnych do dalszej optymalizacji systemu. Równolegle prowadzone są działania związane z integracją z systemem SCADA, odpowiedzialnym za nadzór i zarządzanie infrastrukturą energetyczną.
Konieczność nowej technologii
Zima na kolei jest jednym z najważniejszych okresów w kalendarzu przewozowym. Ze względu na zmienne warunki pogodowe zarówno przewoźnicy, jak i zarządca infrastruktury muszą być przygotowani na różne scenariusze. Dlatego od lat, jeszcze przed obniżeniem temperatur, PKP PLK weryfikują procedury, gromadzą sprzęt i środki konieczne do zapewnienia sprawnych przewozów w trakcie zimy.
Najtrudniejszym momentem jest przejście temperatury przez 0°C. To właśnie wtedy na usterki lub oblodzenia najbardziej narażona jest sieć trakcyjna. Aby zapobiegać takim sytuacjom, druty sieci trakcyjnej pokrywane są specjalnym środkiem przeciwoblodzeniowym, zmniejszającym przyczepność lodu do przewodów, zapobiegając awariom i zakłóceniom w ruchu pociągów. Kiedy warunki stają się ekstremalne, tzn. występują silne lub długotrwałe opady marznącego deszczu to lód trzeba usunąć mechanicznie.