Czy i w jaki sposób liberalizacja kolejowego rynku pasażerskiego wpłynie na segment produkcji taboru? O tym dyskutowali przedstawiciele branży kolejowej podczas spotkania zorganizowanego w Centrum Unijnych Projektów Transportowych.
Konferencja „Kolej 2030: Twoja firma na nowych torach” było kolejnym etapem dialogu branżowego prowadzonego przez CUPT w ramach Forum Otwartej Kolei. To inicjatywa wspierająca przygotowanie rynku do otwarcia na konkurencję przewozów dalekobieżnych, które są objęte systemem usług o charakterze publicznym (PSC). Program obejmował m.in. omówienie scenariuszy popytowych na tabor, analizę modeli leasingowych, dyskusję o standardach technicznych oraz mapowanie potrzeb po stronie producentów i spółek taborowych typu ROSCO.
Joanna Lech, dyrektor CUPT, podkreśliła rolę Centrum w procesie liberalizacji jako instytucji wspierającej Ministra Infrastruktury.
Liberalizacja nie jest celem samym w sobie – jest narzędziem do podniesienia efektywności i konkurencyjności całego systemu kolejowego. Nasze warsztaty „Kolej 2030: Twoja firma na nowych torach” to kolejny krok w tworzeniu przewidywalnego, transparentnego i otwartego rynku – powiedziała Joanna Lech.
Dyrektor CUPT zwróciła także uwagę na kluczową rolę taboru w stabilnym, uczciwym i interoperacyjnym systemie kolejowym oraz na konieczność zapewnienia dostępu do standardów i instrumentów finansowania.
Znacznie wspólnej debaty oraz stabilności regulacyjnej podkreślił Adam Musiał, dyrektor generalny Polskiej Izby Kolei.
Dla branży taborowej liberalizacja nie jest abstrakcyjną reformą, lecz realnym procesem wpływającym na inwestycje i plany produkcyjne. Przejrzystość zasad, stabilny harmonogram działań i otwarty dialog między administracją a biznesem to fundament bezpiecznego rozwoju branży w okresie transformacji – powiedział dyrektor Adam Musiał.
Analiza przyszłości rynku
Spotkanie składało się z trzech bloków. Eksperci CUPT przedstawili wpływ europejskich ram regulacyjnych na krajowe przewozy oraz założeniach nowego modelu organizacji rynku. Dyskutowano o możliwej pakietyzacji kontraktów, roli ROSCO i o spodziewanych wolumenach zamówień.
W trakcie sesji „Mój biznes jako producent/ROSCO – co się zmienia?” uczestnicy wskazywali największe szanse takie jak wzrost zapotrzebowania na nowy i modernizowanych tabor oraz możliwość zawierania kontraktów długoterminowych. Wśród najczęściej podnoszonych obaw znalazły się presja cenowa, rosnące wymagania techniczne oraz ryzyko konkurencji ze strony importu. Jednocześnie wskazano trzy kluczowe warunki stabilności rynku:
- przewidywalny kalendarz zamówień,
- dostępne instrumenty finansowe (leasing, gwarancje),
- ujednolicone standardy techniczne.
- Mapowanie popytu taborowego
Część ankietowo-dyskusyjna dotyczyła mocy produkcyjnych, modeli leasingu, kosztów i barier technicznych. Producenci zadeklarowali gotowość do zwiększenia mocy w latach 2028–2032, a ROSCO – rosnące zainteresowanie leasingami 8–12‑letnimi. Wskazano również na konieczność uproszczenia homologacji i lepszej przewidywalności zamówień.
CUPT słucha dostawców
Edyta Jaszczuk, dyrektor Departamentu Organizacji Transportu w CUPT i liderka procesu liberalizacji, podkreśliła znaczenie rozmów z branżą.
Przed producentami i ROSCO otwiera się nowy rynek i nowe możliwości. Jednocześnie potrzebujemy wspólnej, realnej mapy potrzeb i możliwości ich zaspokajania przez producentów. Dzisiejsze warsztaty dostarczyły konkretnych rekomendacji, które wykorzystamy w dalszych pracach nad systemem liberalizacji – powiedziała Edyta Jaszczuk.
Jednocześnie zapowiedziała kontynuację dialogu w ramach Forum Wymiany Wiedzy „Otwarta Kolej”. Jest to platforma współpracy, której celem jest zapewnienie transparentnych i równych zasad uczestnictwa w rynku dla operatorów, organizatorów, producentów taboru oraz instytucji finansujących. Inicjatywa obejmuje m.in.:
- gromadzenie i udostępnianie danych rynkowych,
- standaryzację wymagań technicznych,
- konsultacje z branżą,
- rozwój narzędzi wspierających procesy przetargowe.
W 2025 r. CUPT realizował także cykl spotkań z wojewódzkimi organizatorami przewozów. W ich trakcie samorządy dzieliły się doświadczeniami i oczekiwaniami wobec nowych zasad rynku. Od kalendarzy postępowań po kryteria oceny ofert i standardy techniczne.