120-letni neogotycki dworzec kolejowy w Nowych Skalmierzycach, jeden z najpiękniejszych obiektów tego typu w Polsce, już wkrótce przejdzie kompleksową rewitalizację.
Samorząd Nowych Skalmierzyc otrzyma prawie 39 mln zł dofinansowania na odnowienie budynku zabytkowego dworca kolejowego. Chodzi o 34 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021–2027 oraz blisko 5 mln zł z budżetu państwa. Warto zauważyć, że na rewitalizację zabytków w ramach programu FEW 2021-2027 przeznaczono ponad 171 mln zł.
Założenia przebudowę obiektu przedstawili w poczekalni dworca w Nowych Skalmierzycach Marek Woźniak, marszałek województwa wielkopolskiego oraz Jerzy Ł. Walczak, burmistrza gminy i miasta Nowe Skalmierzyce. Zainaugurowali oni tym samym oficjalnie projekt „Przebudowa oraz zmiana sposobu użytkowania dworca kolejowego na budynek użyteczności publicznej (o funkcji wystawienniczo-muzealno-naukowej oraz funkcji towarzyszących)”. W spotkaniu uczestniczyli również parlamentarzyści, radni województwa wielkopolskiego oraz lokalni samorządowcy.
Rozmowy o rewitalizacji tego obiektu i poszukiwania źródła jej finansowania były prowadzone od długiego czasu. Tak się szczęśliwie stało, że konkurs ogłoszony w ramach obecnej perspektywy funduszy unijnych spotkał się ze skutecznym wnioskiem Miasta i Gminy Nowe Skalmierzyce, tym samym znalazł się on w szczęśliwej, elitarnej ósemce, która dostała finansowanie na rewitalizację – podkreślił Marek Woźniak, marszałek województwa wielkopolskiego.
Marszałek wskazał na znaczenie skalmierzyckiego dworca.
Ten budynek ma określoną historię i niezwykle atrakcyjny kształt architektoniczny, jest bez wątpienia jednym z najładniejszych obiektów dworcowych w Polsce, może nawet w Europie. Teraz jest szansa na to, żeby cały ten obiekt służył mieszkańcom. Tak jak każdy projekt rewitalizacyjny, tak i ten zawiera w sobie dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze jest to zadbanie o substancję zabytkową, a druga to użyteczność tego obiektu dla lokalnej społeczności. Wielofunkcyjność i sensowne wykorzystanie tego obiektu to jest ten walor, który był wysoko punktowany w konkursie. Mam teraz pewien spokój i będę kibicował, żeby wszystkie procesy inwestycyjne zostały sprawnie przeprowadzone. Trzymam kciuki za jej realizację – zaznaczył marszałek Marek Woźniak.
Bez pomocy ani rusz
Udany finał starań o pozyskanie środków zewnętrznych był kluczowy dla realizacji projektu. Miejski samorząd nie byłby bowiem w stanie samodzielnie zadbać o renowację neogotyckiego dworca.
Chciałbym podziękować panu marszałkowi za otwarte serce dla tego projektu. Skala rewitalizacji jest tak potężna, że nie bylibyśmy w stanie sobie poradzić sami, więc to wsparcie jest dla nas bardzo znaczące. Całość projektu opiewa na kwotę 48 mln zł. Postawiliśmy potencjalnemu wykonawcy wysokie wymagania, myślę, że w ciągu dwóch miesięcy go wyłonimy. Cieszymy się bardzo, jest w nas, mieszkańcach i pracownikach, euforia – tłumaczy Jerzy Ł. Walczak, burmistrz Nowych Skalmierzyc.
W planach jest kompleksowe przekształcenie i adaptacja historycznego budynku dworca na nowoczesny obiekt użyteczności publicznej. Będzie on pełnił funkcje edukacyjne, kulturalne, społeczne oraz administracyjne. Projekt zakłada rewitalizację obiektu, który obecnie jest pustostanem, zgodnie z wytycznymi Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Chodzi o przywrócenie budynkowi dawnej świetności, a jednocześnie nadanie mu nowych, użytecznych funkcji, z uwzględnieniem zasad dostępności dla osób o szczególnych potrzebach.
Co powstanie w zrewitalizowanym obiekcie?
Gmina planuje uruchomienie Klubu Senior+, Strefy Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności wraz z działającą na jej terenie Majsternią. Ponadto samorząd zakłada utworzenie sali międzypokoleniowej, służącej integracji dzieci, młodzieży i seniorów, jak również organizację działań kulturalnych i edukacyjnych, w tym uruchomienie Klubu Małego Odkrywcy. Do historycznego budynku ma przenieść się również Urząd Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce.
Obecnie stan techniczny budynku dworca jest niestety kiepski. Wymaga on kompleksowej modernizacji obejmującej izolację fundamentów, ocieplenie ścian oraz wymianę instalacji elektrycznych, grzewczych i wodnokanalizacyjnych. Prace budowlane zostaną przeprowadzone z uwzględnieniem przyjaznych środowisku rozwiązań, takich jak pompy ciepła czy instalacje fotowoltaiczne.
Neogotycki gmach, oddany po raz pierwszy do użytku w 1906 roku, to ostatni świadek granicy dwóch imperiów – Rosji i Prus. Po jednej stronie dworca podjeżdżały pociągi z Prus o rozstawie szyn 143,5 cm, po drugiej z Rosji o szerszym rozstawie szyn 152,4 cm. W 1913 roku doszło tu do spotkania cesarza Wilhelma II i cara Mikołaja II. W ostatnich latach wiele pomieszczeń dworca stało pustych. Z końcem 2015 roku obiekt przejął samorząd Nowych Skalmierzyc, a w 2017 dworzec trafił na listę zabytków.