Już niebawem blisko 1500 km linii kolejowych zostanie objęte systemem GSM-R. To łączność cyfrowa pomiędzy maszynistami a dyżurnymi ruchu. Prowadzona była tzw. eksploatacja obserwowana, ale do marca 2026 r. system ma być uruchomiony na 1360 km linii kolejowych, a do końca 2029 r. ma być wykorzystywany na całej sieci kolejowej w Polsce. Jak pracodawcy powinni przygotowywać maszynistów na wprowadzane zmiany?
GSM-R to Globalny System Kolejowej Radiokomunikacji Ruchomej przeznaczony dla kolei. Zapewnia on łączność głosową pomiędzy pracownikami zatrudnionymi na stanowiskach związanych z bezpieczeństwem prowadzenia ruchu kolejowego a pracownikami zatrudnionymi przy obsłudze pociągów. System umożliwia przesyłanie danych związanych z zarządzaniem ruchem kolejowym. Jego znajomość jest niezbędna, a maszyniści muszą być przeszkoleni z zasad jego obsługi.
Jak maszynista nabywa znajomość GSM-R?
Przewoźnicy kolejowi i zarządcy mogą skierować maszynistów na szkolenie, a następnie na sprawdziany wiedzy i umiejętności, aby potwierdzić znajomość systemu GSM-R. Maszyniści będą skierowani na szkolenie, jeśli jest to zgodne z ich systemami zarządzania kompetencjami, np. po dokonanej ocenie ryzyka. Innym sposobem nabycia i potwierdzenia znajomości obsługi systemu GSM-R może być udział w szkoleniu, np. w ramach pouczeń doraźnych lub okresowych (zgodnie z art. 25x ust. 2 pkt 1 lit. e ustawy o transporcie kolejowym).
Znajomość GSM-R w świadectwie maszynisty?
Urząd Transportu Kolejowego informuje, że do świadectwa maszynisty nie dodaje się wpisów potwierdzających umiejętność obsługi systemów łączności, do których zalicza się GSM-R.
Kompetencje maszynisty są udokumentowane w świadectwie maszynisty. Ich rozszerzenie następuje co do zasady w ramach sprawdzianów wiedzy i umiejętności. Jednak obowiązujące przepisy nie nakładają obowiązku przeprowadzania takiego sprawdzianu, by potwierdzić nabycie przez maszynistę wyłącznie znajomości określonego systemu łączności stosowanego przez danego zarządcę infrastruktury, w tym przypadku systemu GSM-R.
Dane, które znajdują się w świadectwie maszynisty określa pkt 1 Załącznika II do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 36/2010.
Informacja o znajomości GSM-R w aplikacji maszynista.gov.pl?
Tak, taka informacja będzie w aplikacji, ponieważ nabycie znajomości tego systemu następuje w ramach czynności, wobec których art. 25x ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym nakłada obowiązek wprowadzenia danych:
- lit. e w odniesieniu do odbytych szkoleń, pouczeń okresowych oraz pouczeń doraźnych,
- lit. f w odniesieniu do sprawdzianów wiedzy i umiejętności.
W pierwszym przypadku informacja ta będzie zatem dostępna w systemie w profilu maszynisty w sekcji „Egzaminy i szkolenia/Szkolenia okresowe”. W drugim pojawi się ona w widoku szczegółów świadectwa maszynisty w sekcji „Uprawnienia i języki/Urządzenia kontrolujące lub urządzenia kontroli prowadzenia pociągu”. Nie pojawi się natomiast w wersji drukowanej świadectwa.
Źródła prawa
Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1158/2010 z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych certyfikatów bezpieczeństwa (Dz. Urz. UE z 2010 r. Nr L 326/11).
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 352/2009 (Dz.Urz.UE.L 2013 Nr 121, poz. 8).
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/762 z dnia 8 marca 2018 r. ustanawiającego wspólne metody oceny bezpieczeństwa w odniesieniu do wymogów dotyczących systemu zarządzania bezpieczeństwem na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/798 oraz uchylające rozporządzenia Komisji (UE) nr 1158/2010 i (UE) nr 1169/201 (Dz.U. L 129 z 25.5.2018, s. 26).
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 poz. 1234).
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 grudnia 2022 r. w sprawie świadectwa maszynisty (Dz.U. z 2022 r. poz. 2680, z późn.zm.).
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (teks jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 100).