W Grodzisku Mazowieckim odbędą się dzisiaj obchody jubileuszu Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. To pierwsza linia kolejowa w Królestwie Polskim.
180 lat Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej – obchody zainauguruje przejazd kultowego pociągu „Babcia” (EN57-038). Skład wyruszy o godz. 12:03 ze stacji Warszawa Główna zaś do Grodziska Mazowieckiego dotrze o godz. 12:40. Tam będzie uroczyście powitany przy dźwiękach Młodzieżowej Orkiestry Dętej im. Feliksa Dzierżanowskiego.
Uczestnicy uroczystości złożą kwiaty pod pomnikiem kolejarza zaś stamtąd przez miasto przejdzie barwna parada: ulicą 1 Maja do Parku Skarbków. W parku o godz. 13.30 rozpocznie się wielki piknik rodzinny „Popołudnie z Wiedenką”. Organizatorzy przygotowali szereg atrakcji dla rodzin, takich jak: pokazy hippiczne i rowerowe; wystawa zabytkowych aut oraz warsztaty historyczne i kawiarenka wiedeńska. Straż Ochrony Kolei pokaże mobilne centrum monitoringu i elementy tresury psów.
Nie zabraknie akcentów naukowych. W miejscowej Mediatece o godz. 14:00 rozpocznie się konferencja naukowa pt. „Wiedenka wczoraj i dziś”. Obchody zakończy zaś Koncert Wiedeński w Parku Skarbków, na którym wystąpi Salonowa Orkiestra Johanna Straussa. Co ważne – wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.
Długa historia
Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska to pierwsza linia kolejowa w Polsce. Trasę wybudowano według projektu inż. Stanisława Wysockiego. Starania o kolej trwały kilkanaście lat, a główna rolę w tych działaniach odegrali: wiceprezes banku Polskiego Henryk Łubieński i przedsiębiorca Piotr A. Steinkeller, jeden z pionierów polskiego przemysłu.
Pierwszy odcinek trasy, po którym jeździły pociągi pasażerskie i towarowe biegł z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego. Pociągi odjeżdżały z nieistniejącego już dworca, który stał na rogu ul. Marszałkowskiej i Alei Jerozolimskich.
Pierwszy pociąg przewiózł pasażerów na trasie Warszawa – Grodzisk Mazowiecki 14 czerwca 1845 roku – był to czwartek. Na pokładzie byli przedstawiciele ówczesnych elit i władz na czele z namiestnikiem Królestwa Polskiego Iwanem Paskiewiczem. Łącznie około 200 osób. W ten sposób nastąpiła oficjalna inauguracja ruchu kolejowego Drodze Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, czyli na popularnej Wiedence. Po południu z Warszawy wyjechał drugi pociąg do Grodziska z 600 pasażerami.
Było to wielkie wydarzenia, które opisywały wszystkie gazety, nie tylko warszawskie, ale i ukazujące się w innych miastach zaboru rosyjskiego. A także w prasie w całej Europie..
Jeszcze w 1845 roku kolej dotarła do Skierniewic i Łowicza, a rok później pociągi jeździły do Częstochowy. W 1848 roku Wiedenka połączyła Warszawę ze stacją Maczku. Teraz to dzielnica Sosnowca, ale wtedy była to stacja graniczna między cesarstwami Rosji i Austrii czyli między zaborem rosyjskim a austriackim.
Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska była pierwszą linią kolejową na ziemiach Królestwa Polskiego, a drugą na terenie rosyjskiego imperium. Wiedenka powstała ledwie trzy lata po wybudowaniu pierwszej linii kolejowej w obecnych granicach Polski. Była to trasa z Wrocławia do Oławy, która otwarto 22 maja 1842 roku. Kolej Warszawsko-Wiedeńska była w tamtym okresie najdłuższą jednorazowo budowaną linią kolejową w Europie i miała 27 stacji Warto zauważyć, że Wiedenka powstała 20 lat po uruchomieniu pierwszej na świecie linii kolejowej ze Stockton z Darlington w Anglii.
Kolej rozwija kraj
180 lat Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej to także wspomnienie, że ta linia szybko stała się kołem zamachowym rozwoju gospodarczego Królestwa Polskiego. Doprowadziła do rozwoju miast i mniejszych miejscowości zlokalizowanych w jej pobliżu. Powstawały stacje, bocznice oraz zakłady przemysłowe, kopalnie. Rozwijał się handel. I te pozytywne efekty były spodziewane już w chwili projektowania żelaznej drogi. Kolej była też katalizatorem rozwoju edukacji – nie tylko w zawodach kolejowych.
Z czasem Wiedenka uzyskała połączenia z zaborem niemieckim. Linia była cały czas modernizowana, m.in. powstał drugi tor, wytyczano nowe stacje inne elementy infrastruktury. Ale przez dziesięciolecia znacznie większe znaczenie miał przewóz towarów niż ludzi. Tuż przed wybuchem 1 wojny światowej Kolej Warszawsko-Wiedeńska posiadała 469 lokomotyw, prawie 580 wagonów osobowych 576 i prawie 16 tys. towarowych. Pociągi umożliwiły eksportu węgla kamiennego z Zagłębia Dąbrowskiego do Prus i na inne rynki. Kolej była też istotnym czynnikiem rozwoju produkcji tekstylnej w Łodzi, gdyż pozwalała na ich wywóz do odbiorców w całej Rosji. Była to jednocześnie najbardziej dochodowa linia kolejowa w Imperium Rosyjskim.