Przedsiębiorcy kolejowi do 7 maja mają obowiązek wprowadzić do wewnętrznych przepisów zmiany związane z nowelizacją rozporządzenia w sprawie poważnych wypadków, wypadków i incydentów w transporcie kolejowym.
O tych zmianach przypomina Urząd Transportu Kolejowego. Najistotniejsze zmiany dotyczą powiadamiania o zdarzeniach kolejowych, pracy komisji kolejowych i kwalifikacji zdarzeń SPAD.
Powiadomienie o zdarzeniach kolejowych
Zarządca infrastruktury otrzymał obowiązek powiadamiania o zdarzeniach kolejowych właściwych służb, które są odpowiedzialne za bezpieczeństwo i ochronę infrastruktury krytycznej oraz obronność państwa. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie zdarzeń, które mogą mieć charakter sabotażu, cyberataku, aktu terrorystycznego lub innego zagrożenia bezpieczeństwa państwa.
Rozporządzenie wprowadziło obowiązek niezwłocznego powiadamiania o zdarzeniach również przez przewoźnika kolejowego, który otrzymał informację o zdarzeniu. Musi on powiadomić:
- członków komisji kolejowej ze strony przewoźnika;
- Przewodniczącego PKBWK;
- oddział terenowy Urzędu Transportu Kolejowego właściwy terytorialnie dla miejsca zdarzenia;
- najbliższy urząd celny, jeżeli w zdarzeniu zostali poszkodowani pracownicy celni wykonujący czynności służbowe na obszarze kolejowym lub zostały uszkodzone zamknięcia celne lub towary podlegające ocleniu;
- właściwe służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo i ochronę infrastruktury krytycznej oraz obronność państwa (w przypadku zdarzeń, które mogą mieć charakter sabotażu, cyberataktu, aktu terrorystycznego lub innego zagrożenia bezpieczeństwa państwa).
Zawiadomienie o zdarzeniach kolejowych
W przypadku gdy kategoria i okoliczności zdarzenia nie są jednoznaczne, przewodniczący i członkowie komisji kolejowej w zawiadomieniu ustalają kategorię „w trakcie ustalania”. Zmienił się również czas na przekazanie zawiadomienia – obecnie należy je przekazać nie później niż w pierwszym dniu roboczym po jego stwierdzeniu.
Protokół ustaleń końcowych i prowadzenie akt przez komisję kolejową
Komisje kolejowe mogą prowadzić akta również w formie elektronicznej. Nie ma już obowiązku podpisania każdej strony protokołu wysłuchania przez osobę wysłuchiwaną. Doprecyzowano również, że protokół ustaleń końcowych lub jego kopię komisja kolejowa udostępnia, a nie przekazuje do wskazanych w rozporządzeniu osób i organów.
Kwalifikacja przyczyn bezpośrednich i kategorie zdarzenia
Zmieniło się brzmienie kwalifikacji przyczyny bezpośredniej poważnego wypadku, wypadku i incydentu dla kategorii A/B 04 oraz C 44. To tzw. zdarzenia SPAD (z ang. Signal Passed at Danger), czyli najogólniej mówiąc sytuacje pominięcia sygnału wskazującego „Stój”. Obecnie rozporządzenie rozróżnia dla tych kategorii:
- minięcie sygnału informującego o niebezpieczeństwie przy przejeżdżaniu przez punkt niebezpieczny – dowolna część pociągu lub innego pojazdu kolejowego kontynuuje jazdę bez zezwolenia i przejeżdża przez punkt niebezpieczny;
- minięcie sygnału informującego o niebezpieczeństwie bez przejeżdżania przez punkt niebezpieczny – dowolna część pociągu lub innego pojazdu kolejowego kontynuuje jazdę bez zezwolenia, ale nie przejeżdża przez punkt niebezpieczny.
Przy czym punkt niebezpieczny zdefiniowano jako ukres rozjazdu, ukres skrzyżowania torów, granicę przetaczania, koniec drogi ochronnej przebiegu lub inny punkt, uzasadniony warunkami miejscowymi, których przejechanie w trakcie jazdy może grozić kolizją pojazdu kolejowego lub wykolejeniem pojazdu kolejowego (ukres to punkt zbiegania się dwóch torów, np. na rozjeździe, do którego można bezpiecznie zajechać taborem bez blokowania ruchu na sąsiednim torze).
Minięcie sygnału informującego o niebezpieczeństwie oznacza minięcie:
- obsługiwanego świetlnego sygnalizatora przytorowego nadającego sygnał „Stój” lub informującego o niebezpieczeństwie;
- końca zezwolenia na jazdę (MA) w systemie ERTMS/ETCS;
- wskaźnika W ETCS 10 lub świetlnego sygnalizatora przytorowego oznaczonego za pomocą wskaźnika W ETCS 10, nadającego sygnał SE, bez odpowiedniego rozkazu pisemnego lub instrukcji europejskiej podczas jazdy z wykorzystaniem systemu ERTMS/ETCS pociągu lub innego pojazdu kolejowego prowadzonego w trybie Jazdy na Widoczność (OS) lub w trybie Odpowiedzialności Personelu (SR);
- punktu przekazanego przez urządzenia radiołączności lub oznaczonego w odpowiednim rozkazie pisemnym lub instrukcji europejskiej;
- innego sygnału lub wskaźnika nakazującego zatrzymanie, w tym sygnału ręcznego, z wyłączeniem kozłów oporowych oraz wskaźnika W 4.
Minięciem sygnału informującego o niebezpieczeństwie nie jest sytuacja, w której:
- pociąg lub inny pojazd kolejowy bez nadzoru przejechał sygnał „Stój”;
- z dowolnej przyczyny sygnał „Stój” nie został nadany na tyle wcześniej, aby maszynista mógł zatrzymać pociąg lub inny pojazd kolejowy.
Dodatkowo uszczegółowiono podejście do kwalifikacji zdarzeń związanych z samobójstwami i próbami samobójczymi – po uzyskaniu wymaganej kwalifikacji samobójstwom należy nadawać oznaczenie literowe S, a próbom samobójczym PS.
Dostosowanie regulacji wewnętrznych
Przewoźnicy kolejowi, zarządcy infrastruktury i użytkownicy bocznic kolejowych mają 3 miesiące od dnia wejścia w życie rozporządzenia, by dostosować swoje przepisy wewnętrzne do zmian. Termin ten upływa 7 maja 2026 r.
Podstawa prawna
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury zmieniające rozporządzenie w sprawie poważnych wypadków, wypadków i incydentów w transporcie kolejowym z dnia 20 stycznia 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 74)
Rozporządzenie Ministra infrastruktury u Budownictwa z dnia 16 marca 2016 r. w sprawie poważnych wypadków, wypadków i incydentów w transporcie kolejowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 369).