Najczęściej z pociągów korzystali w tamtym roku mieszkańcy wschodniego Pomorza i Mazowsza, a najrzadziej – Podlasia i Podkarpacia.
W 2016 roku statystyczny Polak jechał koleją osiem razy. Urząd Transportu Kolejowego przygotował analizę wykorzystania kolei również w poszczególnych województwach. Mieszkańcy czterech regionów korzystali z kolei częściej niż średnia w całym kraju. Dokument przygotowany przez UTK ma pomóc w diagnozie problemów i ułatwić działania rozwijające transport kolejowy.
W ostatnich latach rośnie liczba pasażerów korzystających z kolei. W 2016 roku pociągami jechało 292,5 mln osób. To najlepszy wynik od lat. Urząd Transportu Kolejowego przyjrzał się wykorzystaniu kolei nie tylko w skali całego kraju. Przeanalizowaliśmy wykorzystanie kolei w poszczególnych województwach. Prezentowane dziś opracowanie „Koleje pasażerskie w województwach – dynamika zmian” to próba odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób zaobserwowane w skali kraju wzrosty mają odzwierciedlenie w województwach.
Wskazano podstawowe współczynniki charakteryzujące rynek przewozów pasażerskich w województwach, udział przewozów aglomeracyjnych i dalekobieżnych oraz podział pasażerów między Przewozy Regionalne, a nowych przewoźników samorządowych. Analiza zawiera również porównanie wykorzystania kolei w latach 2012 – 2016. Wzrost zanotowano w 5 z 16 województw.
Opracowanie „Koleje pasażerskie w województwach – dynamika zmian” zostało przekazane organizatorom transportu zbiorowego (Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa oraz Marszałkom Województw) oraz przewoźnikom. – Chcemy by nasz raport nie był tylko zbiorem danych statystycznych, ale realnie pomógł rozwijać transport kolejowy. Pociąg to wygodny, szybki, bezpieczny i ekologiczny środek transportu, a dane z opracowania pozwalają zauważyć gdzie kolej szczególnie potrzebuje pomocy by się rozwijać – mówi Ignacy Góra, prezes Urzędu Transportu Kolejowego.
Co jest w opracowaniu?
Z danych UTK wynika, że w 2016 roku rynek przewozów pasażerskich, po czterech latach wzrostów wrócił do stanu z 2008 roku, gdy pociągi przewiozły także ponad 292 mln osób. Najwięcej – 82% pasażerów – korzysta z pociągów regionalnych i lokalnych.
Analiza UTK obejmuje sześć wskaźników dla każdego z województw: liczba odprawionych pasażerów, liczba przejazdów na mieszkańca (wskaźnik wykorzystania), dynamika wskaźnika wykorzystania w latach 2012-2016, długość normalnotorowych linii kolejowych eksploatowanych w 2016 roku (w porównaniu do 2010 roku), gęstość linii, oraz stacje o największej liczbie pasażerów wsiadających i wysiadających z pociągów.
UTK zwraca uwagę, że najwyższy wskaźnik wykorzystania charakteryzuje województwa o dobrze rozwiniętych sieciach kolei aglomeracyjnych i regionalnych, o przekłada się na odciążenie indywidualnego transportu samochodami osobowymi.
Cztery pierwsze województwa – pomorskie, mazowieckie, dolnośląskie i wielkopolskie – nie tylko odnotowują największy wskaźnik wykorzystania, ale co więcej, na przestrzeni lat 2012-2016 w każdym z nich wystąpił wzrost liczby przewiezionych pasażerów. Podobną tendencję w 2016 r. zaobserwować można w województwie małopolskim.
W 11 pozostałych województwach, gdzie liczba przewozów na mieszkańca spada, wymagane jest – zdaniem Urzędu Transportu Kolejowego – podjęcie zdecydowanych, długofalowych działań w celu zwiększenia wolumenu przewozów pasażerskich.
Województwo po województwie
W województwie dolnośląskim, gdzie w tamtym roku przewieziono 22,4 mln pasażerów, wskaźniki wykorzystania linii kolejowych był na poziomie 7,7 przejazdów na rok. I jest to jedno z pięciu województw, gdzie ten wskaźnik wzrósł na przestrzeni lat 2012-2016 – 57,1% i był najwyższy spośród wszystkich województw.
Natomiast województwo kujawsko-pomorskie może się pochwalić niewielką liczbą przejazdów na statystycznego mieszkańca, bo ten wskaźnik wynosi 3,8. I na przestrzeni lat 2012-2016 spadł o 3,4%. Liczba pasażerów w województwie wyniosła 7,8 mln, z czego 80% to pasażerowie korzystający z przewozów regionalnych i aglomeracyjnych.
W województwie lubelskim jedna osoba podróżowała koleją tamtym roku średnio 2,3 i spadł on na przestrzeni lat 2012-2016 aż o 22,8%. Liczba pasażerów korzystających z usług wszystkich spółek kolejowych w województwie wyniosła 4,9 mln.
Wskaźnik wykorzystania sieci dla województwa lubuskiego wyniósł 3,1 przejazdu na statystycznego mieszkańca i w porównaniu do 2012 roku spadł o 5,8%. W 2016 r. pociągami wszystkich przewoźników operujących w województwie podróżowało 3,2 mln pasażerów.
W województwie łódzkim jeden mieszkaniec jeździł koleją w tamtym roku 3,9 razy. Poziom tego wskaźnika spadł w latach 2012-2016 o 9,3%, a łącznie w 2016 roku odprawiono 9,7 mln pasażerów, z czego 35% stanowili podróżujący w relacjach dalekobieżnych. To sytuacja wyjątkowa w kraju, ale dlatego, że wielu mieszkańców korzysta regularnie z pociągów dalekobieżnych w sposób właściwy dla kolei regionalnych, głównie podczas codziennych dojazdów do pracy w Warszawie.
Natomiast w Małopolsce jeden mieszkaniec korzystał z pociągów statystycznie 4,6 razy, a Małopolska jest jednym z pięciu województw w Polsce, dla których wskaźnik ten wzrósł między rokiem 2012 a 2016 – o 18,8%. Z usług wszystkich przewoźników kolejowych w tym województwie skorzystało w tamtym roku 15,5 mln pasażerów.
W województwie mazowieckim wykorzystanie kolei kształtuje się na poziomie 18,9 przejazdów na mieszkańca, co stanowi drugi wynik w Polsce, po województwie pomorskim. Mazowsze wyróżnia się największą liczbą pasażerów w Polsce – 101,1 mln w 2016 roku, a pasażerowie regionalni i aglomeracyjni stanowią tu 89% rynku, co jest współczynnikiem powyżej średniej wynoszącej w Polsce 86%. Wskazuje to na dobrze rozwiniętą sieć połączeń regionalnych i aglomeracyjnych.
W województwo opolskim jeden mieszkaniec jeździ pociągami średnio 5,1 razy w roku. I jest to w porównaniu 2012 roku 28,6% mniej. Liczba pasażerów wszystkich spółek wykonujących przewozy w tym województwie wynosi 5,1 mln.
Województwo podkarpackie miało 3,3 mln pasażerów, co dało wskaźnik wykorzystania w wysokości 1,6 przejazdu rocznie na statystycznego mieszkańca regionu. I choć to bardzo mało, to i tan współczynnik spadł o 19,1% w porównaniu do 2012 roku.
Jeszcze gorzej było na Podlasiu, gdzie wskaźniki wykorzystania na poziomie 1,5 przejazdów rocznie na statystycznego mieszkańca województwa jest najniższy w Polsce. Do tego od 2012 roku spadł o 32,6%. W tamtym roku z pociągów skorzystało tylko 1,7 mln pasażerów.
Natomiast na drugim biegunie – z najwyższym w Polsce wskaźnikiem wykorzystania sieci na poziomie 23,3 podróży w ciągu roku – znajduje się województwo pomorskie. W 2016 roku w województwie pomorskim odprawiono 53,7 mln pasażerów, z czego 94% stanowiły podróże w relacjach regionalnych i aglomeracyjnych.
Natomiast statystyczny mieszkaniec województwa śląskiego korzysta z usług przewoźników kolejowych średnio 4,3 razy w roku, co dało łącznie 19,9 mln pasażerów.
Z kolei jeden mieszkaniec regionu świętokrzyskiego jeździł w 2016 roku pociągami średnio 1,8 razy. To dlatego, że usług kolei skorzystało tam jedynie 2,3 mln osób.
W województwie warmińsko – mazurskim na jednego mieszkańca przypadało 3,1 podróży pociągiem. A łączna liczba pasażerów w województwie to 4,4 mln osób.
Dość często z pociągów korzystają mieszkańcy Wielkopolski – bo średnio każdy z nich jeździł koleją w tamtym roku 8,2 razy. Dało to 28,5 mln pasażerów.
W ostatnim województwie – zachodniopomorskim – wskaźnik wykorzystania wynosi 5,3 przejazdów rocznie na mieszkańca. Dało to łącznie 9,1 mln podróży pociągami wszystkich przewoźników w województwie.