Ministerstwo infrastruktury zapewnia, że nie jest jeszcze przesądzona definitywnie sprawa odebrania samorządom wojewódzkim możliwości zlecania usług przewozowych swoim spółkom kolejowym. Resort analizuje unijne prawo i zapowiada podjęcie negocjacji z Brukselą.
Rząd wycofał się ze swoich pierwotnych zamiarów, aby wykreślić z ustawy o publicznym transporcie zbiorowym art. 22a. Ten artykuł zaś praktycznie zakazuje samorządom wojewódzkim bezpośredniego, czyli bez przetargu, udzielania swoim spółkom kolejowym zamówień na wykonywanie usług szynowego transportu zbiorowego.
Zmiana decyzji rządu nie spodobała się wielu posłom. I dlatego też parlamentarzyści Prawa i Sprawiedliwości wystąpili z interpelacją do ministra infrastruktury. Przypomnieli oni, że podczas wstępnych prac nad projektem nowelizacji ustawy Ministerstwo Infrastruktury samo zaproponowało przepis uchylający artykuł 22a. Posłowie podkreślili, że rozwiązanie to pozwoliłoby na bezpośrednie powierzanie przewozów pasażerskich własnym podmiotom wojewódzkim, takim jak m.in. Koleje Małopolskie, Koleje Śląskie czy Koleje Dolnośląskie. Dzięki temu samorządy uzyskałyby niezbędną stabilność organizacyjną i inwestycyjną w sektorze przewozów kolejowych. Ale później resort wycofał się z tego rozwiązania.
Artykuł można było wykreślić
Posłowie nie kryją zaskoczenia, że prace nad ustawą przybrały taką postać. Ich zdaniem prawo unijne pozwala na przekazywanie przez samorządy zleceń swoim spółkom kolejowym w trybie bezprzetargowym. Tym bardziej więc jest dla posłów niezrozumiałe, że w ustawie utrzymał się artykuł 22a.
W efekcie tych decyzji utrzymano stan prawny, w którym polskie ustawodawstwo jest bardziej restrykcyjne niż prawo europejskie. Warto podkreślić, że unijne rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 (rozporządzenie PSO) jasno dopuszcza możliwość bezpośredniego kontraktowania usług przewozowych przez właściwe organy własnym podmiotom wewnętrznym. Obowiązujący art. 22a ustawy o PTZ stoi w sprzeczności z duchem tego unijnego elastycznego rozwiązania, zmuszając regiony do skomplikowanych procedur przetargowych i generując ryzyko dla wielomilionowych inwestycji taborowych poczynionych już przez samorządy – argumentowali w swojej interpelacji posłowie Prawa i Sprawiedliwości.
I dlatego pytali ministra infrastruktury o powody rezygnacji na etapie prac rządowych z zamiaru uchylenia art. 22a ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Interesowało ich też to, czy rząd podjął konsultacje w tej sprawie z Komisją Europejską lub Urzędem Transportu Kolejowego. I jakie działania podejmie MI w celu harmonizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym z unijnym prawem. Przede wszystkim jednak posłowie chcieliby wiedzieć, czy i kiedy rząd zaproponuje uchylenie artykułu 22a lub jego modyfikację w kierunku oczekiwanym przez samorządy wojewódzkie.
MI: analizujemy przepisy
Na poselską interpelację odpowiedział wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec. Przypomniał on, że wspomniany art. 22a znalazł się w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym w marcu 2018 roku. I miał na celu wsparcie procesu stopniowego otwierania rynku regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich na konkurencję. I dlatego ograniczył możliwość bezpośredniego zawierania przez organizatorów publicznego transportu zbiorowego umów o świadczenie pasażerskich przewozów kolejowych nawet w oparciu o unijne regulacje.
Wiceminister Bukowiec przyznał też, że samorządy regionalne wnioskowały o ponowną ocenę skutków art. 22a. Wskazywały one na potrzebę zwiększenia elastyczności organizacji regionalnych przewozów kolejowych oraz możliwość korzystania z instrumentów przewidzianych w prawie Unii Europejskiej. Jednym z nich jest powierzanie realizacji przewozów podmiotom wewnętrznym, czyli przewoźnikom samorządowym.
Resort infrastruktury uważa, że wspomniany artykuł 22a wynika ze zobowiązań Polski wynikającymi z przepisów unijnych w zakresie stopniowego otwierania rynku regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich na konkurencję. Dlatego konieczne jest podjęcie rozmów z UE w sprawie zmiany naszych regulacji prawnych. To zaś wymaga czasu.
W związku w tym odstąpiono od procedowania proponowanego rozwiązania w ramach przedmiotowego projektu zmiany ww. ustawy do czasu zakończenia dodatkowych analiz i uzgodnień. Zatem Ministerstwo Infrastruktury nie zaniechało analiz dotyczących przedmiotowej problematyki art. 22a. Resort dostrzega, postulowaną przez samorządy województw, potrzebę zwiększenia elastyczności w zakresie organizacji regionalnych przewozów kolejowych, w tym korzystania z rozwiązań przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 1370/2007. Dlatego też analizowane są rozwiązania prawne pozwalające zachować realną swobodę organizatorów w planowaniu i zarządzaniu publicznym transportem zbiorowych, przy jednoczesnym zapewnieniu wykonania zobowiązań przyjętych przez Polskę wobec Komisji Europejskiej – argumentował Stanisław Bukowiec, wiceminister infrastruktury.
Jednocześnie MI zapewnia, iż cały czas analizuje funkcjonowanie systemu publicznego transportu zbiorowego w kolejowych przewozach wojewódzkich. I będzie wszystkie zmiany rozpatrywał „w oparciu o kompleksową analizę skutków prawnych, organizacyjnych i ekonomicznych”.