Samorządy z województw mazowieckiego i świętokrzyskiego przystępują do rewitalizacji kolei wąskotorowej Starachowice – Iłża. Na razie prace obejmą kilka kilometrów nieczynnej trasy.
Zarząd Powiatu Starachowickiego podpisał umowy dotyczące sporządzenia dokumentacji projektowej w celu rewitalizacji zabytkowej linii kolei wąskotorowej od lokomotywowni w Starachowice do stacji w Iłży. W sprawie tych działań powiat porozumiał się z władzami miast Starachowice i Iłża oraz gminą Brody, przez które wiedzie trasa wąskotorówki. Samorządy będą wspólnie finansować prace projektowe – każdy z nich wyłoży po 90 tys. zł.
Linia jest czynna tylko na około dwukilometrowym odcinku w okolicach Iłży, który odbudowano kilka lat temu przy okazji budowy obwodnicy miasta w ciągu drogi krajowej nr 9 (E371). Resztą trzeba zmodernizować albo odbudować, gdyż duża część torów już dawno została rozebrana.
Wykonawca – MANO Inżynieria lądowa, usługi projektowe Mateusz Nowak-Gąsowski z Ostrowca Świętokrzyskiego – zajmie się na razie przygotowanie dokumentacji projektowej dla sześciu odcinków linii kolei wąskotorowej.
Na terenie województwa świętokrzyskiego projekt dotyczy układu torowego stacji Starachowice Wschodnie Wąskotorowe oraz toru do ul. Wyszyńskiego i ul. Iłżeckiej. Po drugie – torowisko w dolinie rzeki Młynówki, a ponadto tor od przejazdu z ul. Starachowicką w Lipiu do stacji Lipie i projekt modernizacji przejazdu kolejowo- drogowego w ciągu ul. Górzystej w Starachowicach.
Na terenie województwa mazowieckiego projektant wykona dokumentację obejmującą tor od stacji Marcule do mijanki oraz tor od ul. Pańkowszczyzna do stacji Iłża wraz z torem głównym i torami manewrowymi. Łącznie będzie to więc około 4,5 km wąskotorowej linii kolejowej.
To znaczący krok w kierunku przywrócenia ruchu kolejowego na całej trasie Starachowice-Iłża, a docelowo stworzenie z naszej linii ponadregionalnego produktu turystycznego, „spinającego” obecnie istniejące i planowane atrakcje turystyczne – przekonuje Starachowicka Kolej Wąskotorowa na swoim profilu na Facebooku.
Do pełnego odtworzenia trasy starachowickiej kolejki zostanie jednak jeszcze około 14 km torowiska, rozjazdów i urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Część infrastruktury została jednak przed laty rozebrana (częściowo przez złodziei złomu) i trzeba ją będzie odbudować.
Inne działania
Ponadto Starachowicka Kolej Wąskotorowa, aby mogła normalnie działać – tak jak kiedyś – na całej trasie, wymaga jeszcze remontu lokomotywowni i infrastruktury stacyjnej. W samych Starachowicach konieczna jest budowa nowego peronu i budynku stacyjnego. Poza tym, aby kolejka była atrakcją turystyczną, na stacjach na jej trasie samorządy we współpracy z Lasami Państwowymi muszą wybudować również odpowiednią infrastrukturę, czyli np. wiaty, ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne, trasy rowerowe itp.
Kolej wąskotorowa ze Starachowic do Iłży powstała po II wojnie światowej. Jeździły tędy zarówno składy towarowe, jak i pasażerskie. W szczytowym okresie kolej zapewniała sześć par pociągów dziennie. Jednak już od lat 60-tych przewozy zaczęły spadać i w latach 90-tych kolejka formalnie została zamknięta. Od tamtego czasu udało się uruchamiać tylko turystyczne przejazdy na trasach Starachowice – Lipie oraz Iłża – Marcule. Jednak w 2025 roku – ze względu na stan infrastruktury – i te przejazdy zostały zawieszone. Remont torów pozwoli na ich przywrócenie.