Dawniej na kolei

Tramwaje w Warszawie mają 150 lat

Tramwaje w Warszawie mają 150 lat Fot. NAC

11 grudnia 1866 roku na ulice Warszawy wyjechał pierwszy tramwaj zwany “karetą” – konne pojazdy były najpierw pomyślane nie jako środek transportu dla warszawiaków, ale jako narzędzie do dowożenia ludzi do …dworców kolejowych. Na pamiątkę tamtych wydarzeń na ulice Warszawy wyjechały w niedzielę zabytkowe pojazdy.

Tramwaje Warszawskie kończą więc 150 lat i co ważne stolica Polski należy do tych miast na świecie, gdzie najwcześniej uruchomiono tramwaje. Wcześniej takie pojazdy ciągnięte przez konie zaczęły kursować w Stanach Zjednoczonych (Nowy Jorku – 1832 rok), oraz w dużych metropoliach Europejskich (Paryż – 1854 rok, Londynie – 1860 rok). Co ciekawe, Petersburg – stolica imperium rosyjskiego, którego częścią była też dużą część polskich ziemi, uruchomił konne tramwaje ledwie trzy lata przed Warszawą.

Pierwszy warszawski tramwaj wyjechał z remizy przy ul. Inżynierskiej 6 na warszawskiej Pradze jako pojazd Żelaznej Drogi Konnej – tak długo nazywano sieć tramwajową. Woził on ludzi na osi wschód – zachód, aby mogli dotrzeć do dworców kolejowych. Warszawa miała już wtedy co prawda połączenia kolejowe w kierunku Petersburga, Wiednia i Berlina, ale nie było torów łączących dworce położone po obu stronach Wisły, gdyż władze miasta i mieszkańcy nie godzili się na poprowadzenie torów przez centrum. I ten problem rozwiązały konne tramwaje, dowożąc w miarę szybko pasażerów pociągów na ich dworce. Tory położono na drogowym moście Aleksandryjskim, potem znanym  jako most Stanisława Kierbedzia.

Jak można przeczytać w publikacjach na temat historii warszawskich tramwajów, w grudniu 1865 roku Rada Administracyjna Królestwa Polskiego przyznała Głównemu Towarzystwu Dróg Żelaznych Rosyjskich koncesję na budowę i użytkowanie linii tramwaju konnego między dworcami: Terespolskim i Petersburskim na Pradze i Wiedeńskim w Śródmieściu – pierwsza linia miała ponad 7,5 km długości. Co ciekawe, koncesja była wydana do…1952 roku. Co też jest ciekawe, w pierwszym okresie tramwaj miał przystanki, ale stawał w praktyce na żądanie pasażerów w każdym miejscu. Historycy za to do tej pory nie ustali, czy na początku po Warszawie jeździły cztery czy sześć tramwajów.

Według danych z 1869 roku tramwaje przewiozły prawie 380 tys. pasażerów, a popularność konnych pojazdów spowodowała, że władze Warszawy zdecydowały o budowaniu własnych linii i w 1881 roku pierwszy miejski tramwaj wyjechał na ulice (z zajezdni przy ulicy Sierakowskiej 7 na Muranowie), a jego trasa wiodła w kierunku pl. Krasińskich, Krakowskiego Przedmieścia, Nowego Światu, Al. Ujazdowskich do Rogatek Mokotowskich, czyli obecnego pl. Unii Lubelskiej.

Ten środek lokomocji szybko zyskał uznanie warszawiaków, a w 1908 roku na ulice wyjechały pierwsze elektryczne pojazdy, ale konne tramwaje jeździły jeszcze przez kilkanaście lat, zwłaszcza na rasach peryferyjnych.