Stabilne finansowanie inwestycji, szybszy rozwój połączeń transgranicznych, skoordynowane wdrażanie technologii cyfrowych oraz wzmocnienie europejskiego przemysłu kolejowego to najważniejsze postulaty wspólnego oświadczenia CER i UNIFE. Oświadczenie w imieniu CER podpisał przewodniczący tej organizacji dr Alan Beroud, prezes PKP S.A. i Grupy PKP.
Wspólnota Europejskich Przedsiębiorstw Kolejowych i Zarządców Infrastruktury (CER) oraz Stowarzyszenie Europejskiego Przemysłu Kolejowego (UNIFE) przedstawiły wspólne stanowisko dotyczące rozwoju europejskiej sieci kolei dużych prędkości i cyfrowej transformacji sektora kolejowego. Dokument „Europe must lead the next generation of high-speed and digital rail” sygnatariusze opublikowali przy okazji wydarzenia Connecting Europe Days 2026.
CER i UNIFE wskazują, że Europa posiada znaczące doświadczenie w budowie i eksploatacji kolei dużych prędkości, jednak tempo rozwoju infrastruktury kolejowej w innych częściach świata jest obecnie wyższe. Wynika to między innymi z większej skali wsparcia publicznego, bardziej zdecydowanych inwestycji oraz sprawniejszych procesów administracyjnych. Zdaniem CER i UNIFE Europa powinna przyspieszyć realizację projektów, szerzej wdrażać innowacje oraz wzmacniać konkurencyjność własnego przemysłu kolejowego.
Ku jednej europejskiej sieci
Głównym celem wskazanym w oświadczeniu jest przekształcenie planów rozwoju kolei dużych prędkości w spójną sieć europejską. Powinna ona łączyć stolice, duże obszary metropolitalne i regiony, eliminować luki na odcinkach transgranicznych oraz zapewniać dogodne powiązania z innymi środkami transportu.
CER i UNIFE podkreślają, że europejska kolej dużych prędkości nie może być rozwijana wyłącznie jako zbiór odrębnych projektów krajowych. Konieczne jest wspólne planowanie przebiegu sieci, kolejności realizacji inwestycji, sposobu ich finansowania oraz odpowiedzialności poszczególnych instytucji i uczestników rynku. Państwa członkowskie, instytucje Unii Europejskiej, przedsiębiorstwa kolejowe, zarządcy infrastruktury, producenci, instytucje finansowe i środowisko naukowe powinny działać według uzgodnionego harmonogramu i wspólnych priorytetów.
Rozwój kolei dużych prędkości powinien być traktowany jako wspólny projekt europejski. Potrzebujemy nie tylko infrastruktury, lecz także nowoczesnego taboru, interoperacyjnych systemów sterowania, cyfrowej łączności i stabilnych mechanizmów finansowania. Szczególne znaczenie ma koordynacja inwestycji transgranicznych. Wspólne stanowisko CER i UNIFE pokazuje, że przewoźnicy, zarządcy infrastruktury i przemysł kolejowy są gotowi współpracować przy przechodzeniu od planów do konkretnych projektów. Dla Polski jest to ważna szansa na dalszą integrację z europejską siecią transportową oraz wzmocnienie roli kolei w gospodarce – mówi Alan Beroud, prezes PKP S.A. i Grupy PKP, przewodniczący CER.
Podpisanie dokumentu przez przewodniczących CER i UNIFE podkreśla wspólnotę interesów przedsiębiorstw kolejowych, zarządców infrastruktury i europejskiego przemysłu.
Stabilne finansowanie warunkiem realizacji projektów
Jednym z najważniejszych zagadnień poruszonych w oświadczeniu jest finansowanie inwestycji. CER i UNIFE postulują zapewnienie wystarczających i przewidywalnych środków publicznych w kolejnej wieloletniej perspektywie finansowej Unii Europejskiej. Szczególnego wsparcia wymagają odcinki transgraniczne oraz projekty przynoszące wysoką europejską wartość dodaną.
Finansowanie powinno umożliwić przechodzenie od prac planistycznych i projektowych do budowy infrastruktury oraz uruchamiania przewozów. Środki publiczne mogą być uzupełniane kapitałem prywatnym i instytucjonalnym, jeżeli charakter projektu i przewidywane przychody pozwalają na zastosowanie takiego modelu. Istotną rolę ma odegrać przygotowywana przez Komisję Europejską strategia finansowa określana jako High-Speed Rail Deal. Jej zadaniem powinno być mobilizowanie środków na projekty priorytetowe oraz stworzenie długoterminowych, przewidywalnych warunków dla inwestycji kolejowych. CER i UNIFE podkreślają, że obok infrastruktury finansowania wymagają także tabor, systemy sterowania ruchem, łączność oraz narzędzia cyfrowe.
Cyfryzacja jako integralna część rozwoju kolei
Wspólne stanowisko CER i UNIFE zakłada kompleksowe podejście do rozwoju kolei. Wśród kluczowych działań organizacje wskazują szybsze i lepiej skoordynowane wdrażanie Europejskiego Systemu Zarządzania Ruchem Kolejowym, czyli ERTMS, oraz przyszłego kolejowego systemu łączności mobilnej FRMCS. Technologie te mają zasadnicze znaczenie dla interoperacyjności, bezpieczeństwa, efektywnego wykorzystania infrastruktury i prowadzenia przewozów transgranicznych. Zdaniem sygnatariuszy konieczne są stabilne europejskie specyfikacje techniczne oraz realistyczne plany przechodzenia od obecnie stosowanych rozwiązań do nowych systemów. Pozwoli to ograniczyć koszty, zabezpieczyć już poniesione nakłady i uniknąć pogłębiania różnic technologicznych między krajowymi systemami kolejowymi.
Badania i wdrożenia
Oświadczenie zwraca uwagę na potrzebę silniejszego powiązania europejskich badań kolejowych z praktycznym wdrażaniem ich rezultatów. CER i UNIFE popierają powołanie w kolejnym unijnym okresie programowania silnego i samodzielnego partnerstwa poświęconego innowacjom i badaniom kolejowym. Powinno ono obejmować badania, demonstrację technologii oraz działania poprzedzające ich zastosowanie w rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych. Priorytety badawcze powinny bezpośrednio odpowiadać na potrzeby związane z rozwojem kolei dużych prędkości i cyfrową transformacją całego systemu. Szczególnego znaczenia nabiera wsparcie prac nad nowoczesnym taborem dużych prędkości, rozwiązaniami poprawiającymi jego efektywność oraz technologiami pozwalającymi ograniczać koszt przewozu przypadający na jednego pasażera.
Wspólny głos europejskiego sektora kolejowego
CER, czyli Wspólnota Europejskich Przedsiębiorstw Kolejowych i Zarządców Infrastruktury, działa w Brukseli od 1988 r. i zrzesza blisko 70 przedsiębiorstw kolejowych, organizacji krajowych, zarządców infrastruktury oraz firm leasingujących tabor. Członkowie organizacji reprezentują 78% długości europejskiej sieci kolejowej, 81% rynku kolejowych przewozów towarowych i około 94% kolejowych przewozów pasażerskich.
CER reprezentuje interesy swoich członków w procesie tworzenia polityki i regulacji Unii Europejskiej. PKP S.A. jest członkiem organizacji od 2002 r i reprezentuje w nim interesy polskich kolei poprzez Przedstawicielstwo PKP w Brukseli.
UNIFE reprezentuje europejskich producentów pociągów i dostawców technologii kolejowych. Organizacja działa w Brukseli od 1992 r. i skupia ponad 100 przedsiębiorstw, od małych i średnich firm po największe koncerny przemysłowe. Jej członkowie zajmują się projektowaniem, produkcją, utrzymaniem i modernizacją taboru, infrastruktury, systemów sterowania oraz innych elementów systemu kolejowego. UNIFE współpracuje również z krajowymi organizacjami przemysłu kolejowego z 12 państw europejskich.
Wspólne oświadczenie CER i UNIFE podkreśla silny głos kluczowych organizacji kolejowych w relacjach z instytucjami Unii Europejskiej. Organizacje deklarują gotowość do współpracy nad przekształceniem europejskich planów w konkretny, skoordynowany program inwestycyjny. Jego rezultatem ma być jedna interoperacyjna sieć, a nie zestaw niepołączonych lub nieskoordynowanych przedsięwzięć krajowych.